Bazylika Mariacka w Krakowie

Bazylika Mariacka to jeden z najsłynniejszych kościołów w Polsce i symbol Krakowa. Stoi w północno-wschodnim narożniku Rynku Głównego, na placu Mariackim, a jej dwie wieże o różnej wysokości widać z wielu punktów Starego Miasta. Od 1962 roku świątynia nosi tytuł bazyliki mniejszej, a formalnie jest kościołem archiprezbiterialnym pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny.

Jak wygląda Bazylika Mariacka i co ją wyróżnia?

To gotycka budowla z cegły, która swój kształt zawdzięcza przebudowom prowadzonym od XIII wieku. Wcześniej w tym miejscu stał starszy kościół, a obecna bryła powstawała etapami i przyjęła formę, którą oglądamy do dziś, w XIV stuleciu. Najbardziej rzuca się w oczy asymetria fasady: wyższa wieża, zwana Hejnalicą, zwieńczona jest złoconą koroną, a niższa, dzwonnicza, ma hełm w innym kształcie. Według podań dwie wieże wznosili dwaj bracia, którzy rywalizowali ze sobą, co miało tłumaczyć ich różną wysokość. To jednak legenda, a nie udokumentowany fakt.

Wnętrze zaskakuje kolorem. Ściany i sklepienia pokrywa bogata polichromia z końca XIX wieku, powstała według projektu Jana Matejki, w której dominują błękity, czerwienie i złoto, a nad nawą główną rozciąga się granatowe sklepienie usiane gwiazdami.

Czym jest ołtarz Wita Stwosza?

Największym skarbem kościoła jest gotycki ołtarz główny, dzieło norymberskiego rzeźbiarza Wita Stwosza (niem. Veit Stoss). Prace nad nim trwały mniej więcej w latach 1477–1489. Ołtarz ma około 13 metrów wysokości i około 11 metrów szerokości, a jego największe postacie mierzą blisko trzy metry. Rzeźb jest ponad dwieście, a główną sceną jest Zaśnięcie Najświętszej Maryi Panny, otoczone postaciami apostołów w bogato fałdowanych szatach. Nad nią widać Wniebowzięcie i Ukoronowanie Marii, a w bocznych skrzydłach sceny z życia Maryi i Jezusa.

Ołtarz jest ważny nie tylko artystycznie. W czasie II wojny światowej został zdemontowany i wywieziony przez Niemców do Norymbergi, skąd po wojnie wrócił do Krakowa. W ostatnich latach przeszedł kilkuletnią konserwację, zakończoną w 2021 roku, która przywróciła blask rzeźbom i złoceniom. Skrzydła ołtarza są zamykane i otwierane według ustalonego porządku, dlatego warto sprawdzić przed wizytą, kiedy można zobaczyć go w całej okazałości.

Co to jest hejnał mariacki?

Z wyższej wieży codziennie rozbrzmiewa hejnał mariacki, grany na trąbce przez strażaków-hejnalistów. Początkowo sygnał wskazywał moment otwarcia i zamknięcia bram miejskich, a później grano go co godzinę, na cztery strony świata. Melodia urywa się nagle, w pół dźwięku. Legenda głosi, że to pamięć o hejnaliście, który ostrzegał miasto przed najazdem Tatarów i został trafiony strzałą w gardło. W południe hejnał transmituje na żywo polskie radio, więc słyszą go słuchacze w całym kraju.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się Bazylika Mariacka? Przy Rynku Głównym w Krakowie, w północno-wschodnim narożniku, obok placu Mariackiego.

Czy w Bazylice Mariackiej odbywają się nabożeństwa? Tak, to czynny kościół parafialny. Zwiedzanie turystyczne odbywa się z uwzględnieniem liturgii, więc w czasie mszy wnętrze może być ograniczone dla zwiedzających.

Dlaczego dwie wieże mają różną wysokość? Popularna legenda mówi o rywalizacji braci budowniczych, ale różnica wiąże się z dziejami budowy i funkcjami obu wież: wyższa służyła do obserwacji i hejnału, niższa jako dzwonnica.

Dlaczego hejnał urywa się w pół melodii? Według tradycji upamiętnia strażnika, który zginął od tatarskiej strzały, nie kończąc sygnału ostrzegawczego.

Co warto zobaczyć w środku oprócz ołtarza? Polichromie z XIX wieku, gwiaździste sklepienie, witraże i bogate wyposażenie wielu kaplic bocznych.