Saint Lawrence church in Horní Blatná

Kościół św. Wawrzyńca w Horní Blatná stoi w centrum niewielkiego górskiego miasteczka w Rudawach (czes. Krušné hory), w powiecie Karlowe Wary, tuż przy czesko-niemieckiej granicy. To wpisana na listę czeskich zabytków kulturalnych świątynia, która przez ponad czterysta lat kilkukrotnie zmieniała formę, właściciela wyznaniowego, a nawet niemal zniknęła z mapy miasta.

Jak zaczęła się historia kościoła w Horní Blatná?

Horní Blatná powstała w 1532 roku jako osada górnicza, założona wokół złóż cyny odkrytych w okolicznych zboczach Rudaw. Świątynię wzniesiono krótko potem — źródła podają różne daty początkowej budowy (1493 lub 1538) — jako drewniany kościół, przy którym działały też szkoła i szpital. Taki układ (kościół plus zaplecze socjalne) był typowy dla nowo zakładanych miast górniczych tego regionu, gdzie napływająca ludność potrzebowała od razu pełnej infrastruktury parafialnej.

Dlaczego pierwszy kościół się zawalił?

Górnictwo cyny, które dało miastu początek, o mało go nie zniszczyło. W 1542 roku teren pod kościołem został podkopany wyrobiskami górniczymi, w wyniku czego budowla zawaliła się. Miasto odbudowało świątynię dopiero w 1564 roku. Kolejny, bardziej trwały krok nastąpił w latach 1593–1594, kiedy w miejscu wcześniejszych, słabszych konstrukcji postawiono nowy, murowany kościół. Wieżę dobudowano nieco później, w latach 1605–1607, nadając budowli sylwetkę zbliżoną do dzisiejszej.

Jak zmieniała się przynależność wyznaniowa świątyni?

Kościół powstał jako protestancki — Horní Blatná, podobnie jak wiele miast górniczych w Rudawach, była w XVI i XVII wieku silnym ośrodkiem reformacji. Sytuacja zmieniła się po wojnie trzydziestoletniej: w latach 1653–1654 około sześćdziesięciu protestanckich rodzin opuściło miasto i wyemigrowało do Saksonii, nie chcąc przyjąć katolicyzmu. Sam kościół formalnie konsekrowano na obrządek katolicki w 1686 roku, nadając mu wezwanie św. Wawrzyńca, które nosi do dziś.

Co warto zobaczyć wewnątrz i na zewnątrz kościoła?

Bryła kościoła to prostokątna, jednonawowa budowla z dwiema niewielkimi wieżyczkami przy zachodnich narożnikach oraz masywną wieżą przy fasadzie wschodniej — układ dość nietypowy, bo w wielu kościołach to właśnie fasada zachodnia bywa dominantą. Wnętrze tworzy jedną, szeroką przestrzeń bez podziału na boczne nawy, przykrytą malowanym drewnianym stropem ze sztukatorskimi „zwierciadłami" — dekoracyjnymi, ramowanymi polami charakterystycznymi dla wystroju kościołów tego okresu.

Czy kościół zachował się w oryginalnej formie?

Nie do końca — świątynia przechodziła kolejne naprawy i przebudowy przez wieki, a jej najnowsza, kompleksowa renowacja miała miejsce w latach 1993–1997. Dzięki niej budynek, mimo burzliwej historii sięgającej zawalenia w XVI wieku, jest dziś w dobrym stanie i pozostaje głównym akcentem architektonicznym centrum Horní Blatná.

Najczęstsze pytania

Komu poświęcony jest kościół w Horní Blatná? Świątynia nosi wezwanie św. Wawrzyńca, nadane jej w 1686 roku przy konsekracji na obrządek katolicki.

Dlaczego pierwotny kościół nie przetrwał? Ponieważ teren pod nim podkopały wyrobiska górnicze związane z wydobyciem cyny — budowla zawaliła się w 1542 roku.

Czy to zabytek? Tak, kościół jest wpisany na listę kulturalnych zabytków Czech.

Kiedy powstała obecna, murowana bryła kościoła? Kamienny kościół wzniesiono w latach 1593–1594, a wieżę dodano w latach 1605–1607.