Church of Fourteen Holy Helpers (Abertamy)

Kościół Czternastu Świętych Wspomożycieli stoi w Abertamach, niewielkiej miejscowości górniczej w czeskich Rudawach (Krušné hory), niedaleko Karlowych Warów. To jedna z najstarszych budowli w mieście i wciąż dominanta jego panoramy – wieża kościoła widoczna jest z daleka dzięki charakterystycznemu, piramidalnemu dachowi zwieńczonemu pozłacaną kulą i krzyżem.

Skąd wziął się kościół w górniczej osadzie?

Abertamy powstały jako osada górnicza w cieniu pobliskiego Jáchymova (Joachimsthal), który w XVI wieku przeżywał gwałtowny rozkwit dzięki wydobyciu srebra. To właśnie władze Jáchymova sfinansowały budowę kościoła w 1534 roku, przeznaczając na ten cel część dochodów z górnictwa oraz dostarczając materiały budowlane. Świątynia miała służyć rosnącej społeczności górników osiedlających się w nowo zakładanej miejscowości.

Jak zmieniał się wygląd świątyni?

Pierwotnie kościół wzniesiono w stylu wczesnorenesansowym, charakterystycznym dla regionu w czasach rozkwitu górnictwa srebra. W latach 1735–1738 budowlę przebudowano w duchu barokowym, co nadało jej obecny, bardziej dekoracyjny charakter. Fasadę zdobi prostopadłościenna wieża z piramidalnym dachem, a zewnętrzne mury pokrywa gładki kamienny wątek z prostymi obramowaniami okien oraz iluzjonistyczną boniowaniem, imitującym głębsze rustykalne opracowanie kamienia.

Co kryje wnętrze kościoła?

Wnętrze kryje rzadko spotykany, drewniany strop kasetonowy pochodzący z XIX wieku – element, który wyróżnia kościół na tle innych świątyń regionu. Wyposażenie utrzymane jest w jednolitym, klasycystycznym stylu z końca XVIII wieku. Po obu stronach prezbiterium znajdują się ołtarze boczne z cennymi rzeźbami późnogotyckimi, które przetrwały kolejne przebudowy i stanowią najstarszy zachowany element artystyczny wnętrza.

Co spotkało kościół po 1945 roku?

Po 1945 roku kościół przestał być na bieżąco konserwowany, co doprowadziło do stopniowego pogarszania się jego stanu technicznego. Zmiana nastąpiła dopiero w latach 90., kiedy z inicjatywy dawnych, niemieckich mieszkańców Abertam przeprowadzono gruntowną renowację w latach 1993–1996, a kolejne prace remontowe kontynuowano w 2003 roku. Dzięki temu zaangażowaniu kościół zachował się do dziś w stanie umożliwiającym zwiedzanie.

Najczęstsze pytania

Kiedy zbudowano kościół w Abertamach? Kościół powstał w 1534 roku z inicjatywy i funduszy miasta Jáchymov, w okresie intensywnego rozwoju górnictwa srebra w regionie.

W jakim stylu utrzymana jest budowla? Pierwotnie wczesnorenesansowa, w latach 1735–1738 przebudowana w stylu barokowym – ten wygląd zachował się do dziś, szczególnie w formie wieży i elewacji.

Co warto zobaczyć wewnątrz? Najcenniejsze elementy to drewniany strop kasetonowy z XIX wieku, klasycystyczne wyposażenie z końca XVIII wieku oraz późnogotyckie rzeźby na ołtarzach bocznych przy prezbiterium.

Czy kościół był kiedyś zaniedbany? Tak – po 1945 roku popadał w ruinę z braku bieżącej konserwacji. Odbudowano go dzięki inicjatywie dawnych niemieckich mieszkańców Abertam, w ramach prac prowadzonych w latach 1993–1996 oraz w 2003 roku.

Gdzie dokładnie znajduje się kościół? Kościół stoi w centrum Abertam, miejscowości położonej w czeskich Rudawach (Krušné hory), w pobliżu Jáchymova i Karlowych Warów.