Statue of John of Nepomuk in Jáchymov

Socha świętego Jana Nepomucena w Jáchymovie to barokowy posąg z piaskowca, który od 1730 roku stoi w górnej części tego historycznego górniczego miasta w Rudawach, niedaleko granicy z Niemcami. Rzeźba przedstawia świętego w stroju kanonika, trzymającego przy piersi krucyfiks – najbardziej rozpoznawalny atrybut tego czeskiego patrona.

Gdzie stoi pomnik?

Posąg znajduje się w górnej części Jáchymova, w przestrzeni pomiędzy kościołem św. Jakuba a budynkiem ratusza – a więc w samym sercu historycznego centrum miasta, znanego niegdyś jako miejsce bicia srebrnych talarów. Pierwotnie rzeźba stała jednak w innym miejscu: przy niewielkim mostku nad potokiem Veseřice. Dziś ten ciek wodny w większości płynie pod ziemią, skryty pod zabudową miasta, dlatego współczesny odwiedzający nie zobaczy już bezpośredniego związku pomnika z wodą, choć to właśnie ta bliskość zdecydowała pierwotnie o wyborze lokalizacji – Jan Nepomucen jest patronem chroniącym przed powodziami i nieszczęściami związanymi z wodą.

Kto i kiedy wykonał rzeźbę?

Autorem pomnika jest rzeźbiarz Zeidler z pobliskiego Ostrova. Dzieło powstało w 1730 roku, a więc zaledwie rok po kanonizacji Jana Nepomucena w 1729 roku – co tłumaczy, dlaczego w tamtym okresie w wielu miastach Czech i Moraw jednocześnie stawiano podobne posągi tego świętego. Cała konstrukcja, licząc razem z cokołem, mierzy cztery metry wysokości.

Jak wygląda posąg?

Święty przedstawiony jest jako duchowny, w szatach kanonickich, z krucyfiksem przyciśniętym do piersi – lewą ręką trzyma go, prawą podtrzymuje. Pierwotnie wokół głowy postaci umieszczonych było pięć gwiazd, nawiązujących do legendy o gwiazdach, które miały pojawić się nad Wełtawą w miejscu utopienia świętego. To klasyczny, powszechnie spotykany w Czechach sposób przedstawiania tej postaci, choć każda realizacja rzeźbiarska ma swoje indywidualne cechy stylistyczne – w tym wypadku typowe dla baroku pierwszej połowy XVIII wieku.

Dlaczego akurat Jan Nepomucen?

Jan Nepomucen (żył w XIV wieku, zamęczony w 1393 roku) to jeden z najważniejszych czeskich świętych – kanonik praski, którego według tradycji król Wacław IV kazał utopić w Wełtawie za odmowę złamania tajemnicy spowiedzi. Po kanonizacji w 1729 roku kult świętego gwałtownie się rozprzestrzenił, a przydrożne i miejskie posągi Nepomucena stały się jednym z najbardziej charakterystycznych elementów baraokowego krajobrazu Czech – stawiano je przy mostach, rzekach i w centrach miast jako wyraz wdzięczności za ochronę przed powodzią i nieszczęściem.

Co warto wiedzieć o samym Jáchymovie?

Jáchymov to miasto, które w XVI wieku przeżywało prawdziwy boom górniczy dzięki odkryciu bogatych złóż srebra – to właśnie tutaj bito słynne srebrne talary (Joachimsthaler), od których wywodzi się nazwa dzisiejszego dolara. Górna część miasta, gdzie stoi opisywany pomnik, to najstarsza i najbardziej reprezentacyjna część historycznego centrum, skupiona wokół kościoła św. Jakuba i ratusza.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie stoi socha świętego Jana Nepomucena? W górnej części Jáchymova, między kościołem św. Jakuba a ratuszem.

Kto jest autorem rzeźby? Rzeźbiarz Zeidler z Ostrova.

Kiedy powstał pomnik? W 1730 roku, rok po kanonizacji świętego.

Jak wysoki jest posąg? Cztery metry, licząc razem z cokołem.

Gdzie pierwotnie stała rzeźba? Przy niewielkim mostku nad potokiem Veseřice, który dziś w większości płynie pod ziemią.

Dlaczego posągi Jana Nepomucena są tak częste w czeskich miastach? Bo święty jest patronem chroniącym przed powodziami, a jego kult gwałtownie się rozprzestrzenił po kanonizacji w 1729 roku.