Protestant church in Zlín

Kościół ewangelicki w Zlínie to jeden z najciekawszych zabytków architektury sakralnej dwudziestolecia międzywojennego w Czechach, stojący na skrzyżowaniu ulic Štefánikova i Slovenská w centrum miasta.

Jaka jest historia kościoła?

Budynek powstał w latach 30. XX wieku według projektu architekta Vladimíra Karfíka, twórcy związanego z koncernem Baťa i odpowiedzialnego za wiele modernistycznych realizacji w Zlínie tamtego okresu. Świątynię otwarto uroczyście w poniedziałek wielkanocny, 29 marca 1937 roku. Powstanie kościoła było możliwe dzięki wsparciu firmy Baťa – przedsiębiorstwo pokryło połowę kosztów zakupu działki dla zboru ewangelickiego, a plebanię wybudowało całkowicie na własny koszt. Wśród darczyńców wymienia się Jana Antonína Baťę, który osobiście przekazał na budowę pięć tysięcy koron – najwyższą pojedynczą kwotę spośród wszystkich wpłat.

Co warto zobaczyć na miejscu?

Kościół uznawany jest za jedną z najbardziej udanych realizacji sakralnych czechosłowackiej architektury międzywojennej. Charakteryzuje go funkcjonalistyczna prostota i wyważone proporcje bryły, dzięki czemu wpisuje się w urbanistyczny kontekst modernistycznego Zlína budowanego przez koncern Baťa. Jednocześnie budynek wyraźnie się wyróżnia – w przeciwieństwie do większości baťowskiej zabudowy, gdzie dominującym materiałem jest czerwona cegła, tutaj celowo z niej zrezygnowano. To świadoma decyzja projektowa, która nadaje kościołowi odrębny charakter na tle sąsiednich budynków fabrycznych i mieszkalnych z tej samej epoki. Warto zwrócić uwagę na skromną, pozbawioną dekoracyjnego przepychu elewację, typową dla funkcjonalizmu lat 30., oraz na sposób, w jaki bryła komunikuje się z otaczającą zabudową bez naśladowania jej materiałowego kodu.

Czy kościół nadal pełni swoją funkcję?

Tak – budynek do dziś służy celom liturgicznym. Korzysta z niego nie tylko Českobratrská církev evangelická (Ewangelicki Kościół Czeskobraterski), dla którego został pierwotnie wzniesiony, ale również Czechosłowacki Kościół Husycki. Taka współdzielona funkcja podkreśla znaczenie obiektu jako miejsca żywej wspólnoty religijnej, a nie wyłącznie zabytku architektonicznego.

Jak dotrzeć i kiedy przyjechać?

Kościół znajduje się w centralnej części Zlína, przy skrzyżowaniu ulic Štefánikova i Slovenská, w pobliżu innych realizacji z epoki funkcjonalizmu baťowskiego – co czyni go naturalnym punktem na trasie zwiedzania modernistycznego dziedzictwa miasta. Ze względu na aktywne wykorzystanie liturgiczne najlepiej sprawdzić lokalnie ogłaszane godziny otwarcia dla zwiedzających lub odwiedzić obiekt przy okazji nabożeństw bądź wydarzeń otwartych, takich jak Noc Kościołów, gdy obiekty sakralne w całym mieście udostępniane są szerszej publiczności.

Najczęstsze pytania

Kto zaprojektował kościół ewangelicki w Zlínie? Budynek zaprojektował architekt Vladimír Karfík, związany z koncernem Baťa i jego modernistycznymi realizacjami w Zlínie.

Kiedy otwarto kościół? Uroczyste otwarcie miało miejsce w poniedziałek wielkanocny, 29 marca 1937 roku.

Dlaczego firma Baťa wspierała budowę kościoła ewangelickiego? Koncern Baťa finansowo wspierał rozwój miasta i infrastrukturę dla swoich pracowników; w przypadku tego kościoła pokrył połowę kosztów działki i sfinansował budowę plebanii, a Jan Antonín Baťa osobiście przekazał na ten cel pięć tysięcy koron.

Czy w kościele nadal odbywają się nabożeństwa? Tak, obiekt jest aktywnie użytkowany przez Ewangelicki Kościół Czeskobraterski oraz Czechosłowacki Kościół Husycki.