Kaple świętego Marcina w Přílukach, Zlín

Kaple świętego Marcina stoi na wsi w Přílukach, dzielnicy Zlína w kraju zlińskim na Morawach, w części zwanej Dolní dědina, tuż nad dawnym przystankiem komunikacji publicznej. Choć nie jest to budowla starodawna, jej dekoracyjna, historyzująca architektura wyraźnie wyróżnia ją spośród okolicznej zabudowy.

Kiedy i przez kogo powstała kaplica?

Kaplicę ukończono w 1897 roku staraniem samej społeczności Příluk, która pokryła koszty budowy. Większość gospodarstw złożyła się na przedsięwzięcie kwotą co najmniej pół do jednego złotego reńskiego, a do zbiórki dołączyły też osoby spoza wsi: miejscowa pani na zamku, niejaka Hauptová, przekazała 20 złotych reńskich, a proboszcz z Želechovic – aż 30. Dzięki temu wspólnemu wysiłkowi niewielka wieś mogła wznieść świątynię o starannie przemyślanym, ozdobnym wystroju.

Jak wygląda budowla?

Kaplica ma prostą, jednonawową bryłę: prostokątną nawę oraz nieco odsadzone, także prostokątne prezbiterium zamknięte półkolistą absydą. Od strony północnej do prezbiterium przylega niewielka prostokątna zakrystia. Fasadę wieńczy tablicowy szczyt z trójkątną nadbudową o wklęsłych bokach, a w jej centralnym punkcie umieszczono niszę przeznaczoną na figurę. Na osi głównej znajduje się prostokątny portal wejściowy z profilowanym obramowaniem, a nad nim wysokie okno zamknięte łukiem odcinkowym. Po bokach portalu stoją pilastry zwieńczone gzymsem, których górne partie zdobi motyw czaprakowy – dekoracja przypominająca zwisającą tkaninę. Całą budowlę otacza wysoki, profilowany kamienny cokół, a boczne elewacje rozczłonkowano lizenami i wysokimi oknami zamkniętymi łukiem odcinkowym. Dach pokryto ceramiczną dachówką bobrówką, a nad prezbiterium wznosi się niewielka wieżyczka – latarnia z kopułką pokrytą blachą.

Co się zmieniło we wnętrzu na przestrzeni lat?

Wnętrze kaplicy zdobią historyczne malowidła ścienne, których kompleksową renowację przeprowadzono do 2016 roku dzięki wsparciu z budżetu miasta Zlína oraz dotacji Kraju Zlińskiego. Wcześniej, w 2012 roku, wymieniono pokrycie dachowe – azbestowo-cementowe (eternitowe) płytki zastąpiono włóknocementowymi, a rok później zabezpieczono mury obwodowe przed wilgocią i wodami gruntowymi. Dzięki tym pracom kaplica zachowała zarówno swój pierwotny wygląd zewnętrzny, jak i wartościowe wnętrze.

Jaki status ma dziś kaplica?

Kaplica świętego Marcina figuruje w czeskim rejestrze zabytków (Památkový katalog) i pozostaje ważnym punktem orientacyjnym na wsi w Přílukach – niewielka, ale starannie utrzymana świątynia, która od ponad stu dwudziestu lat służy lokalnej społeczności.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się kaplica świętego Marcina? Na wsi w Přílukach, w części Dolní dědina, w dzielnicy Zlína w kraju zlińskim, tuż nad dawnym przystankiem komunikacji publicznej.

Kiedy zbudowano kaplicę? Budowę ukończono w 1897 roku, sfinansowaną w całości przez mieszkańców Příluk oraz kilku hojnych darczyńców spoza wsi.

Kto sfinansował budowę? Głównie sami mieszkańcy wsi, a także miejscowa pani na zamku Hauptová (20 złotych reńskich) i proboszcz z Želechovic (30 złotych reńskich).

Jaki styl reprezentuje budowla? Historyzujący, charakterystyczny dla końca XIX wieku – z bogato zdobioną fasadą, niszą na figurę i motywem czaprakowym na pilastrach.

Czy kaplica była niedawno odnawiana? Tak – w 2012 roku wymieniono pokrycie dachowe, w 2013 roku zabezpieczono mury przed wilgocią, a do 2016 roku odrestaurowano historyczne malowidła ścienne wnętrza.

Czy kaplica jest zabytkiem? Tak, jest wpisana do czeskiego rejestru zabytków (Památkový katalog).