Potštejn

Potštejn to niewielka miejscowość i gmina w powiecie Rychnov nad Kněžnou, w kraju hradeckim, w północno-wschodnich Czechach. Leży nad rzeką Dziką Orlicą (Divoká Orlice), około 4 km na południowy wschód od miasteczka Vamberk. Gminę tworzą dwie części — Potštejn i Brná — a całość liczy niespełna tysiąc mieszkańców. Miejscowość znana jest przede wszystkim z górującej nad nią ruiny średniowiecznego zamku oraz z pobliskiego barokowego pałacu z rozległym parkiem.

Gdzie leży Potštejn i ile ma mieszkańców?

Potštejn znajduje się w regionie Podorlicko, w dolinie Dzikiej Orlicy, u podnóża Gór Orlickich. Administracyjnie należy do powiatu Rychnov nad Kněžnou w kraju hradeckim. Według danych spisowych gmina liczy nieco ponad 800–900 mieszkańców, z czego większość przypada na samą wieś Potštejn, a pozostała część na sąsiadującą osadę Brná.

Jaka jest historia zamku w Potštejnie?

Zamek Potštejn wzniesiono pod koniec XIII wieku — zapiski wskazują na rok 1295 — z inicjatywy Proceka z rodu Drslaviców, możnych pochodzących z zachodnich Czech, którzy prowadzili kolonizację dorzecza Dzikiej i Cichej Orlicy. Pierwsza wzmianka o warowni pochodzi z 1287 roku, kolejna z 1311, gdy w zamieszkach związanych z rządami Henryka Korutańskiego zginął sam Procek z Potštejna.

Czasy rycerzy-rozbójników i najazd Karola IV

W pierwszej połowie XIV wieku zamek stał się siedzibą rycerzy-rozbójników dowodzonych przez niejakiego Mikuláša, którzy łupili okoliczne tereny. Kres temu położył w 1339 roku król Karol IV, który zdobył i spustoszył warownię, a samego Mikuláša wraz z towarzyszami stracił. W kolejnych stuleciach Potštejn należał do najpotężniejszych i najlepiej ufortyfikowanych zamków całego Podorlicka, rozmiarami dorównując największym twierdzom ówczesnej Europy.

Upadek i poszukiwanie skarbu

Po 1603 roku, gdy majątkiem zarządzała Anna Kateřina, znaczenie zamku zaczęło słabnąć. Ostateczny cios warowni zadał jeden z późniejszych właścicieli, Jan Harbuval Chamaré, który w poszukiwaniu ukrytego skarbu kazał podkopywać fundamenty — w efekcie mury pałacu i obwarowań zaczęły się zapadać, prowadząc do trwałej ruiny.

Co można dziś zobaczyć na zamku?

Ruiny stoją na zalesionym wzgórzu nad wsią i obejmują między innymi kaplicę św. Jana Nepomucena oraz tzw. Boży Grób. Na terenie zamku znajduje się także tablica pamiątkowa poświęcona opowiadaniu Aloisa Jiráska „Poklad" („Skarb"), którego akcja rozgrywa się właśnie w tym miejscu i nawiązuje do legend o ukrytych kosztownościach. Zwiedzanie odbywa się wyłącznie z przewodnikiem, trwa około 45 minut i organizowane jest dla grup liczących minimum pięć osób. Bilet normalny kosztuje 100 koron czeskich, ulgowy dla dzieci 50 koron, a dla seniorów i osób z niepełnosprawnością 80 koron.

Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy?

U stóp wzgórza zamkowego stoi odrestaurowany barokowy pałac otoczony rozległym parkiem, łączącym elementy ogrodu francuskiego i angielskiego parku krajobrazowego. Jego ozdobą jest ogród różany, chętnie odwiedzany w sezonie kwitnienia. Połączenie średniowiecznej ruiny i barokowej rezydencji w jednym miejscu czyni Potštejn jednym z popularniejszych celów wycieczkowych w Podorliczu.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie leży Potštejn? W powiecie Rychnov nad Kněžnou, w kraju hradeckim, nad rzeką Dziką Orlicą, około 4 km od Vamberka.

Kto założył zamek Potštejn? Zamek wzniósł pod koniec XIII wieku Procek z rodu Drslaviców.

Dlaczego zamek popadł w ruinę? Zniszczenia postępowały od XVII wieku, a decydujący cios zadały podkopy wykonane przez Jana Harbuvala Chamaré w poszukiwaniu skarbu.

Czy zamek można zwiedzać samodzielnie? Nie — zwiedzanie odbywa się wyłącznie z przewodnikiem, w grupach liczących co najmniej pięć osób.

Czym różni się zamek (hrad) od pałacu (zámek) w Potštejnie? To dwa oddzielne obiekty: średniowieczna ruina na wzgórzu oraz stojący osobno, odrestaurowany barokowy pałac z parkiem u jego podnóża.