Castle Skála

Zamek Skála to średniowieczna ruina wznosząca się na zalesionym grzbiecie skalnym nad potokiem Horšický, w katastrze wsi Zálesí (część gminy Příchovice) w powiecie Pilzno-Południe. Miejsce leży pomiędzy wsiami Radkovice i Libštejn, z dala od głównych szlaków turystycznych, co czyni je celem raczej dla miłośników historii i pieszych wędrówek niż masowej turystyki.

Gdzie dokładnie znajdują się ruiny?

Zamczysko stoi na dwóch sąsiadujących ze sobą skalnych wypiętrzeniach tego samego grzbietu, otoczone lasem. Dojście prowadzi czerwonym szlakiem turystycznym z Zálesí oraz z Radkovic, a wstęp na teren ruin jest bezpłatny i nieograniczony – nie ma tu kas ani wyznaczonych godzin zwiedzania.

Kto i kiedy wzniósł zamek?

Historia miejsca sięga początku XIV wieku. Po tym, jak Děpolt ze Zbiroha rozdzielił rodowy majątek między sześciu synów, jeden z nich, Vilém, wzniósł na tym grzbicie twierdzę jeszcze przed rokiem 1318 – to właśnie z tej daty pochodzi pierwsza pisemna wzmianka, w której pojawia się przydomek „ze Skály". Synowie Viléma – Půta, Břeněk i kolejny Vilém – na przełomie XIV i XV wieku byli aktywnymi uczestnikami sporów politycznych królestwa, występując przeciwko królowi Wacławowi IV.

Jakie wydarzenia wojenne rozegrały się przy zamku?

Skála była świadkiem dwóch znaczących oblężeń. W 1399 roku wojska królewskie oblegały twierdzę, używając artylerii – wydarzenie to uznaje się za jeden z pierwszych udokumentowanych przypadków zastosowania broni palnej przez wojska czeskie. Kolejne oblężenie, prowadzone przez Hájka z Hodětína, trwało od czerwca do października 1413 roku i najprawdopodobniej zakończyło się poddaniem załogi z powodu głodu.

Jak zmieniali się właściciele zamku?

Od XIV wieku zamek pozostawał w rękach rodu Švihovských z Rýzmberka. W 1505 roku bracia Jindřich i Václav podzielili majątek, co przyspieszyło zaniedbanie budowli – drewniane elementy konstrukcji zaczęły ulegać rozkładowi. W kolejnych dekadach zamek zmieniał właścicieli: w 1548 roku należał do Heralta Kavki Říčanskiego, w 1568 do Šebestiána z Říčan, a w 1572 do Jana Chlumčanskiego. W 1613 roku ruiny odzyskał Bedřich Švihovský z Rýzmberka, po czym obiekt ostatecznie popadł w zapomnienie. W 1658 roku, na rozkaz cesarski, zamek został celowo zburzony, aby nie mógł posłużyć jako punkt oparcia dla wroga.

Jak wyglądała architektura zamku?

Skála reprezentuje rzadki w Czechach typ zamku podwójnego, znany jako Ganerbenburg – dwa odrębne zespoły zabudowań wzniesione na jednym grzbiecie skalnym, z których każdy miał własną bramę i niezależny dostęp. Zamek Górny obejmował czworoboczną wieżę przy podzamczu z szerokim wejściem, bramę wykutą wprost w skale (na szerokość zaledwie dwóch osób), czworoboczny pałac dopasowany kształtem do ukształtowania terenu oraz podkowiastą warownię chronioną głęboką i szeroką fosą. Zamek Dolny miał czworoboczną wieżę nad przejazdem bramnym, rozległe dziedzińce otoczone murem, osobne drewniane rampy dojazdowe oraz własne mury i fosę. Starsze wały i fosy ziemne, poprzedzające murowaną zabudowę, zachowały się częściowo na północnej stronie założenia.

W jakim stanie są ruiny dzisiaj?

Współcześnie z zamku pozostały głównie fragmenty murów, częściowo trudne do jednoznacznego odczytania w terenie. Mimo skromnego stanu zachowania obiekt od 1963 roku wpisany jest na listę czeskich zabytków kultury (kulturní památka), co potwierdza jego historyczne znaczenie.

Najczęstsze pytania

Czy wstęp na teren ruin jest płatny? Nie, teren jest ogólnodostępny i bezpłatny przez cały rok.

Jak dojść do zamku Skála? Najwygodniej czerwonym szlakiem turystycznym prowadzącym z Zálesí lub z Radkovic.

Dlaczego zamek nazywa się „podwójnym"? Ponieważ na jednym grzbiecie skalnym stały dwa niezależne zespoły zamkowe (Górny i Dolny), z osobnymi bramami – to rzadki w Czechach typ zabudowy zwany Ganerbenburg.

Co warto wiedzieć przed wizytą? Ruiny są mocno zniszczone i wymagają ostrożności przy poruszaniu się po skałach; warto zabrać solidne obuwie, ponieważ dojście prowadzi przez leśny, nierówny teren.