Morzin palace, Dolní Lukavice

Pałac Morzinów w Dolní Lukavicach to barokowa rezydencja stojąca w gminie Dolní Lukavice, w powiecie Plzeń-jih na południu Czech, około dwudziestu kilometrów od Pilzna. Obiekt wzniesiono na początku XVIII wieku na miejscu starszej fortalicji, a jego historia wiąże się z jednym z najbardziej wpływowych rodów arystokratycznych regionu oraz — na kilka lat — z młodym Josephem Haydnem.

Jak powstał pałac?

Majątek w Dolní Lukavicach trafił w ręce rodu Morzinów w 1666 roku. Największy wpływ na wygląd obecnej rezydencji miał Ferdinand Maxmilián Morzin, który w 1708 roku zdecydował o rozebraniu starej, obronnej fortalicji stojącej na tym miejscu. Na jej fundamentach zlecił budowę nowej, reprezentacyjnej siedziby pilzneńskiemu architektowi Jakubowi Augustonowi młodszemu. Powstał wówczas trójskrzydłowy pałac barokowy, którego układ przypomina rozwartą podkowę — układ typowy dla rezydencji szlacheckich tego okresu w Czechach. Majątek rodowy był dalej powiększany w 1712 i 1717 roku.

Dlaczego to miejsce łączy się z Josephem Haydnem?

Ferdinand Morzin, a później jego syn Karel Josef František, byli znani jako aktywni mecenasi muzyki. Na dworze utrzymywali własną kapelę złożoną z szesnastu muzyków — spory zespół jak na prywatną rezydencję poza Wiedniem. W latach 1758–1760 dyrygentem tej kapeli był Joseph Haydn, wtedy jeszcze na początku kariery, zanim na dobre związał się z rodem Esterházych. Epizod w Dolní Lukavicach uważa się za jeden z pierwszych ważnych etapów jego zawodowej drogi jako kompozytora i kapelmistrza.

Co działo się z pałacem po Morzinach?

W 1780 roku Karel Josef Morzin sprzedał cały majątek Karolowi Fryderykowi, hrabiemu Hatzfeldowi, który w tym czasie piastował funkcję ministra spraw wewnętrznych. Czternaście lat później, w 1794 roku, nowym właścicielem stał się Hugo Damian, hrabia Schönborn — to on w 1811 roku ustanowił na majątku rodowy fideikomis, zabezpieczający go przed podziałem między spadkobierców. W XX wieku pałac przeszedł w ręce czechosłowackiego dyplomaty Ferdinanda Veverki. Po 1945 roku, w związku z obwinieniem go o kolaborację z Niemcami w czasie wojny, majątek został skonfiskowany przez państwo. Dach obiektu częściowo remontowano w latach dziewięćdziesiątych XX wieku, a w 2000 roku pałac formalnie wrócił do rodziny Veverki.

Czy Lišice i Dolní Lukavice to ta sama miejscowość?

Nie — to dwie odrębne, choć blisko związane miejscowości. Lišice to samodzielna wieś, o której pierwsza pisana wzmianka (pod dawną nazwą Lišce) pochodzi z 1379 roku. Od 1960 roku administracyjnie wchodzi jednak w skład gminy Dolní Lukavice w powiecie Plzeń-jih, leżąc kilka kilometrów od jej centrum, w sąsiedztwie Přeštic. Dlatego niektóre rejestry i bazy danych przypisują obiekty z tego obszaru do Lišic, mimo że sam pałac fizycznie stoi we wsi Dolní Lukavice — wynika to ze wspólnej przynależności administracyjnej, a nie z błędu w lokalizacji.

Najczęstsze pytania

Kto zbudował pałac w Dolní Lukavicach i kiedy? Obecny barokowy pałac powstał od 1708 roku z inicjatywy Ferdinanda Maxmiliána Morzina, według projektu pilzneńskiego architekta Jakuba Augustona młodszego, na miejscu wcześniejszej fortalicji.

Jaki związek z pałacem miał Joseph Haydn? W latach 1758–1760 kierował dworską kapelą muzyczną Morzinów, liczącą szesnaścioro muzyków — to jeden z wczesnych etapów jego kariery kompozytorskiej.

Do kogo należał pałac po rodzie Morzinów? Kolejnymi właścicielami byli hrabiowie Hatzfeld (od 1780), a następnie hrabiowie Schönborn (od 1794), którzy ustanowili na majątku fideikomis rodowy. Później majątek przeszedł na czechosłowackiego dyplomatę Ferdinanda Veverkę.

Co stało się z pałacem po 1945 roku? Został skonfiskowany przez państwo w związku z obwinieniem właściciela o kolaborację z Niemcami. W 2000 roku majątek wrócił do rodziny Veverki, a wcześniej, w latach dziewięćdziesiątych, częściowo odnowiono dach.

Czy Lišice i Dolní Lukavice to ta sama wieś? Nie, to dwie różne miejscowości — Lišice jest od 1960 roku częścią administracyjną gminy Dolní Lukavice, choć historycznie istniała samodzielnie od co najmniej 1379 roku.