Starý zámek Chocenice

Starý zámek stoi w samym centrum wsi Chocenice na południu Czech, tuż przy nowszej, barokowej rezydencji, z którą tworzy jeden historyczny zespół dworski. To skromny, ale bardzo stary budynek administracyjny, który od 1958 roku figuruje jako zabytek kultury – i który dziś desperacko czeka na remont.

Co właściwie zobaczysz na miejscu?

Przed sobą masywny, dwupiętrowy budynek z łamanym (mansardowym) dachem i drewnianą górną kondygnacją. Sklepienia i konstrukcja dachu wskazują na budowę z końca XVII lub pierwszej połowy XVIII wieku, a więc na okres baroku. Parter jest częściowo sklepiony, zachowała się w nim tzw. czarna kuchnia – pomieszczenie bez komina, w którym dym z ogniska uchodził prosto do wnętrza, zanim znalazł drogę na zewnątrz. To jeden z detali, po którym najlepiej widać wiek budynku.

Niestety stan obiektu jest krytyczny. Drewniane elementy konstrukcji zaatakował grzyb domowy, kominy są rozebrane praktycznie do poziomu dachu, a fragment południowej ściany całkowicie zniknął. Rzeczoznawcy budowlani ostrzegają, że bez interwencji budynek może się zawalić w ciągu kilku lat. Nie jest to więc miejsce, które można swobodnie zwiedzać od wewnątrz – to zabytek, który się ogląda, a nie odwiedza w klasycznym sensie.

Jaka jest historia tego miejsca?

Starszy zamek stoi w bezpośrednim sąsiedztwie nowego zamku chocenickiego i przez wieki funkcjonował jako jego zaplecze gospodarcze. Kiedy renesansową twierdzę na sąsiedniej działce przebudowywano na barokową rezydencję, ten właśnie budynek tymczasowo służył jako mieszkanie panów na czas trwania prac. Po zakończeniu przebudowy stał się siedzibą administracji majątku, należącego do rodu Sinzendorfów – to oni zarządzali okolicznymi dobrami przez długi okres nowożytny.

W pierwszej trzeciej części XIX wieku budynek przeszedł przebudowę w duchu klasycystycznym, co nałożyło się na wcześniejszą barokową strukturę. Od tamtej pory funkcja obiektu zmieniała się wielokrotnie, aż w końcu został opuszczony i zaczął stopniowo niszczeć.

Kto dziś dba o ten zabytek?

Losem budynku zajęło się stowarzyszenie obywatelskie „Starý zámek Chocenice", które od lat prowadzi kampanię na rzecz jego uratowania. To dzięki takim inicjatywom obiekt wciąż stoi, a nie został rozebrany albo doprowadzony do całkowitej ruiny. Warto pamiętać, że renowacja tego typu zabytków w Czechach zwykle trwa latami i zależy od funduszy grantowych oraz pracy wolontariuszy.

Jak dotrzeć do Chocenic?

Wieś leży przy drodze krajowej I/20, łączącej Pilzno z Nepomukiem, w powiecie Pilzno-Południe. Dla kogoś jadącego z Pilzna to wygodny przystanek na trasie w stronę południowej części kraju – warto połączyć wizytę z innymi punktami w regionie, bo sama wieś nie zajmie więcej niż pół godziny.

Kiedy najlepiej przyjechać?

Ponieważ budynek ogląda się głównie z zewnątrz, najlepszy czas to każda pora roku z dobrą widocznością – wiosna i jesień dają najlepsze światło do zdjęć elewacji. Zimą warto uważać na oblodzone chodniki wokół zabytku, którego bezpośrednie otoczenie bywa zaniedbane.

Najczęstsze pytania

Czy można wejść do wnętrza Starego zamku? Nie – budynek jest w stanie zagrażającym bezpieczeństwu, więc zwiedzanie ogranicza się do oglądania z zewnątrz.

Czym różni się Stary zamek od nowego zamku w Chocenicach? Stary zamek to starszy budynek administracyjny majątku, natomiast nowy zamek to właściwa barokowa rezydencja, wybudowana z przekształcenia dawnej twierdzy.

Czy zabytek jest chroniony prawnie? Tak, od 3 maja 1958 roku obiekt ma status kulturowego zabytku w Czechach.

Kto próbuje uratować budynek? Stowarzyszenie obywatelskie „Starý zámek Chocenice" prowadzi działania na rzecz jego zachowania i renowacji.