Pomník padlým v I. a II. světové válce

Pomník padlým v I. a II. světové válce stoi w Jinačovicach, niewielkiej wsi w powiecie Brno-venkov na południu Moraw, tuż przed budynkiem miejscowej szkoły. To skromne upamiętnienie mieszkańców wsi, którzy zginęli podczas obu wojen światowych – monument, który sam w sobie ma burzliwą historię, bo obecna forma to już druga wersja pomnika postawionego w Jinačovicach.

Kiedy powstał pierwszy pomnik i co się z nim stało?

Pierwotny monument odsłonięto 30 lipca 1922 roku przy budynku gminnym oznaczonym numerem 4, jako upamiętnienie ofiar I wojny światowej spośród mieszkańców wsi. Środki na jego budowę zebrano dzięki składkom miejscowego Sokoła oraz ochotniczej straży pożarnej – a więc dwóch organizacji, które w małych czeskich gminach tamtych czasów odgrywały kluczową rolę w życiu społecznym. Pomnik przetrwał niecałe cztery dekady. W 1958 roku, podczas zabawy tanecznej w miejscowej gospodzie, część nietrzeźwych uczestników uszkodziła monument tak dotkliwie, że nie nadawał się już do naprawy.

Jak wygląda obecny pomnik i kiedy powstał?

Nowy monument postawiono rok później, w 1959 roku, tym razem przed budynkiem szkoły. Składa się z dwóch marmurowych tablic. Na czarnej marmurowej płycie wyryto nazwiska piętnastu mieszkańców Jinačovic, którzy zginęli jako żołnierze armii austro-węgierskiej podczas I wojny światowej – wśród nich Antonín Cibulka, Jan Dvořáček, Adolf Hrabal, Antonín Jebáček, František Kazda, Hynek Krejčí, Alois Kříž, dwaj mężczyźni o nazwisku Antonín Kučera, Pavel Lazar, Hynek Málek, Leopold Ondráček, Čeněk Pospíšil, Karel Sládek i Rudolf Stodůlka.

Kogo upamiętnia biała tablica?

Druga, biała marmurowa tablica poświęcona jest ofiarom II wojny światowej. Figuruje na niej między innymi kupiec Pavel Hornoch, który zginął w obozie koncentracyjnym, oraz pilot Jaroslav Jebáček, poległy w Anglii. Tablica wymienia też ośmiu mieszkańców Jinačovic, którzy zginęli podczas walk toczących się we wsi w ostatnich dniach wojny. Łącznie napisy na obu tablicach dotyczą około dwudziestu pięciu osób poległych w obu konfliktach – co dla tak małej miejscowości jak Jinačovice jest liczbą znaczącą i pokazuje, jak mocno oba wojenne konflikty dotknęły lokalną społeczność.

Czy pomnik był później odnawiany?

Tak. W maju 1992 roku monument przeszedł renowację, której koszt wyniósł 930 koron czechosłowackich. Dzięki temu tablice z nazwiskami poległych pozostają czytelne do dziś, a pomnik nadal pełni funkcję głównego miejsca pamięci we wsi.

Dlaczego warto się tu zatrzymać?

Jinačovice to niewielka wieś, która nie znajduje się na głównych szlakach turystycznych regionu Brna, ale dla osób interesujących się historią XX-wiecznej Europy Środkowej pomnik przed szkołą jest wymownym świadectwem tego, jak wojny odcisnęły piętno nawet na najmniejszych społecznościach. Los pierwszego monumentu, zniszczonego w akcie pijackiej brawury zaledwie kilkanaście lat po jego postawieniu, i decyzja mieszkańców o szybkim wzniesieniu nowego pomnika pokazują, jak ważna była dla nich pamięć o poległych sąsiadach i krewnych. To miejsce, które można odwiedzić przy okazji przejazdu przez wieś, bez konieczności specjalnej wyprawy – wystarczy chwila przy szkole, by odczytać nazwiska i skonfrontować się z lokalnym wymiarem historii, która zwykle kojarzy się z wielkimi bitwami, a nie z małymi moravskimi wsiami.

Najczęstsze pytania

Co upamiętnia pomnik w Jinačovicach? Upamiętnia mieszkańców wsi poległych podczas I i II wojny światowej – żołnierzy armii austro-węgierskiej z lat 1914–1918 oraz ofiary II wojny światowej, w tym osoby zmarłe w obozach koncentracyjnych, poległego pilota i mieszkańców zabitych podczas walk pod koniec wojny.

Czy to jest oryginalny pomnik z 1922 roku? Nie. Pierwotny monument z 1922 roku został zniszczony w 1958 roku podczas incydentu z udziałem nietrzeźwych uczestników zabawy tanecznej. Obecny pomnik postawiono w 1959 roku przed budynkiem szkoły.

Ile nazwisk widnieje na tablicach? Na czarnej tablicy wymieniono piętnaście ofiar I wojny światowej, na białej – ofiary II wojny światowej, w tym osiem osób zabitych podczas walk we wsi. Łącznie napisy dotyczą około dwudziestu pięciu osób.

Gdzie dokładnie stoi pomnik? Przed budynkiem szkoły w Jinačovicach, wsi w powiecie Brno-venkov na południu Moraw.

Czy pomnik był odnawiany? Tak, w maju 1992 roku przeprowadzono jego renowację.