Řečkovice i Mokrá Hora

Zámek Řečkovice to niewielka, jednopiętrowa barokowa rezydencja stojąca przy Palackého náměstí, w sercu Brno-Řečkovice i Mokrá Hora – dzielnicy w północnej części Brna. Dziś budynek pełni funkcję siedziby lokalnego urzędu miejskiego, ale ma za sobą kilkusetletnią historię: od średniowiecznej twierdzy, przez własność zakonu jezuitów, po ręce jednego z arystokratycznych rodów Europy Środkowej.

Skąd wzięła się nazwa i pierwsza wzmianka o miejscu?

Historia zaczyna się dużo wcześniej niż sam zamek. Pierwsza pisemna wzmianka o řečkovickiej twierdzy (tvrz) – poprzedniczce dzisiejszej budowli – pochodzi z 1464 roku. O tym, jak ważnym punktem na mapie okolicy Brna były wówczas Řečkovice i tutejsza twierdza, świadczy fakt, że osada pojawiła się na mapie Moraw sporządzonej przez Jana Amosa Komeńskiego w 1627 roku – jednym z najważniejszych kartograficznych dokumentów tego regionu z epoki.

Jak jezuici przebudowali twierdzę w zamek?

Obecny budynek powstał na miejscu starszej twierdzy po 1623 roku, gdy majątek řečkovicki trafił w ręce zakonu jezuitów. Zakon pozostawał jego właścicielem przez kolejne około 150 lat. To właśnie jezuici zlecili gruntowną przebudowę, przeprowadzoną w latach 1712–1715 według projektu Mořica Grimma, architekta czynnego wówczas na Morawach. W ten sposób powstał jednopiętrowy, barokowy zamek, który nie pełnił funkcji rezydencjonalnej w klasycznym sensie, lecz służył jako siedziba zarządu rozległych majątków ziemskich należących do jezuitów w okolicach Brna.

Co działo się z zamkiem po kasacie zakonu jezuitów?

Po zniesieniu zakonu jezuitów w 1773 roku majątek řečkovicki wraz z zamkiem przeszedł na własność tak zwanego funduszu studiów (studijní fond) – instytucji zarządzającej dawnym majątkiem pojezuickim. Na początku XIX wieku budynek stracił swój dotychczasowy charakter administracyjny i został zaadaptowany na mieszkania – zamieszkali w nim urzędnicy, pisarze oraz parobkowie obsługujący prowadzoną tu hodowlę byków. W kolejnych dekadach XIX i na początku XX wieku zamek kilkukrotnie zmieniał właścicieli. Wśród nich, od 1905 roku, znalazł się Alois Schönburg-Hartenstein, przedstawiciel znanego środkowoeuropejskiego rodu arystokratycznego – co pokazuje, że mimo utraty pierwotnej funkcji budynek wciąż uchodził za wartościową posiadłość.

Czym jest zamek dzisiaj i co warto wiedzieć o samej dzielnicy?

Współcześnie zamek należy do gminy i pełni funkcję siedziby Úřadu městské části Brno-Řečkovice a Mokrá Hora, czyli lokalnego urzędu dzielnicowego – to praktyczne, choć mniej efektowne życie po wiekach zmiennych losów. W 1992 roku budynek został wpisany na listę nieruchomych zabytków kultury Republiki Czeskiej, co potwierdziło jego wartość historyczną. Sama dzielnica Řečkovice i Mokrá Hora – dawna samodzielna gmina i jednostka katastralna – stała się częścią Brna 24 listopada 1990 roku i zajmuje dziś powierzchnię 756,86 hektara w północnej części miasta.

Najczęstsze pytania

Czy zamek w Řečkovicach można zwiedzać od środka? Ponieważ mieści się w nim czynny urząd dzielnicy, wnętrza nie są ogólnodostępne w typowym turystycznym sensie – warto natomiast obejrzeć bryłę budynku z zewnątrz, spacerując po Palackého náměstí.

Kto nadał budynkowi dzisiejszy kształt? Obecną, barokową formę zawdzięcza jezuitom, którzy przebudowali starszą twierdzę w latach 1712–1715 według projektu architekta Mořica Grimma.

Gdzie dokładnie stoi zamek? Przy Palackého náměstí 11/78, w dzielnicy Brno-Řečkovice i Mokrá Hora, w północnej części Brna.

Czy budynek jest prawnie chroniony? Tak – od 1992 roku figuruje jako nieruchoma kulturní památka (zabytek kultury) Republiki Czeskiej.