Padlým vojínům

Pomník padlým vojínům to niewielki wiejski pomnik ofiar I wojny światowej w Strachovicach, gminie w okręgu Czeskie Budziejowice, w południowych Czechach. Stoi przy drodze prowadzącej ze wsi w kierunku Bílej Hůrki i upamiętnia sześciu mieszkańców Strachovic, którzy zginęli w latach 1914–1918.

Gdzie stoi pomnik?

Obiekt znajduje się bezpośrednio przy zjeździe na Bílou Hůrku, na skraju zabudowań Strachovic. To typowa lokalizacja dla tego rodzaju pomników w czeskiej wsi — miejsce widoczne z drogi, łatwo dostępne dla mieszkańców i przejeżdżających, ale niebędące centralnym placem wsi. Pomnik jest wpisany do centralnej ewidencji grobów i miejsc wojennych prowadzonej przez czeskie ministerstwo obrony pod numerem CZE-3102-37048.

Co mówi napis na pomniku?

Główna inskrypcja brzmi: „NA PAMĚŤ PADLÝM VOJÍNŮM VE SVĚTOVÉ VÁLCE 1914–1918" — czyli „Ku pamięci poległym żołnierzom w wojnie światowej 1914–1918". Poniżej wypisano sześć nazwisk z latami urodzenia i śmierci. Pod listą nazwisk widnieje jeszcze fragment wiersza żałobnego, rozpoczynający się słowami o modlitwie, płaczu i słowach podzięki kierowanych do poległych; ostatnie dwa wersy tekstu są dziś nieczytelne — według opisu obiektu zostały najprawdopodobniej usunięte z cokołu. W dolnej części napisu zachował się jeszcze zapis roku 1923, który wskazuje najpewniej datę powstania lub poświęcenia pomnika.

Kim byli upamiętnieni żołnierze?

Na pomniku wymieniono sześciu mężczyzn ze Strachovic, poległych w różnych latach wojny:

• Jakub Dušek (ur. 1898, zm. 1916) — zginął mając 18 lat
• Josef Holub (ur. 1892, zm. 1917) — zginął mając 25 lat
• Jan Holub (ur. 1889, zm. 1918) — zginął mając 29 lat
• Matěj Dušek (ur. 1886, zm. 1914) — zginął mając 28 lat, w pierwszym roku wojny
• Jan Žemlička (ur. 1886, zm. 1915) — zginął mając 29 lat
• Antonín Dvořák (ur. 1865, zm. 1916) — zginął mając 51 lat, jako najstarszy z upamiętnionych

Rozpiętość wieku poległych — od osiemnastoletniego Jakuba Duška po pięćdziesięciojednoletniego Antonína Dvořáka — pokazuje, jak szeroko wojna sięgnęła do mieszkańców niewielkiej wsi, obejmując zarówno najmłodszych mężczyzn zdolnych do służby, jak i dojrzałych gospodarzy.

Dlaczego warto się zatrzymać?

Strachovicki pomnik nie jest monumentalną budowlą ani znaną atrakcją turystyczną — to skromny, lokalny znak pamięci, jakich w czeskich wsiach jest wiele, ale każdy z nich niesie konkretną, udokumentowaną historię. Zatrzymanie się przy nim pozwala odczytać nazwiska i daty sześciu konkretnych ludzi, których śmierć naznaczyła niewielką społeczność Strachovic ponad sto lat temu. To miejsce ma wartość przede wszystkim dla osób interesujących się historią lokalną i śladami I wojny światowej na wsi czeskiej, a nie dla turystów szukających widowiskowych zabytków.

Najczęstsze pytania

Komu poświęcony jest pomnik w Strachovicach? Sześciu mieszkańcom wsi, którzy zginęli w czasie I wojny światowej w latach 1914–1918: Jakubowi Duškovi, Josefowi Holubowi, Janowi Holubowi, Matějowi Duškovi, Janowi Žemličce i Antonínowi Dvořákowi.

Gdzie dokładnie stoi pomnik? Przy drodze na skraju Strachovic, przy zjeździe w kierunku miejscowości Bílá Hůrka.

Kiedy powstał pomnik? Na cokole zachował się zapis roku 1923, wskazujący najpewniej rok jego powstania lub poświęcenia.

Czy pomnik jest oficjalnie ewidencjonowany? Tak, figuruje w centralnej ewidencji grobów wojennych czeskiego ministerstwa obrony pod numerem CZE-3102-37048.

Czy cały napis na pomniku zachował się w całości? Nie — ostatnie dwa wersy wiersza żałobnego umieszczonego pod listą nazwisk są dziś nieczytelne i prawdopodobnie zostały usunięte z cokołu.