Kubatovy kameny

Kubatovy kameny to dwa niepozorne głazy leżące w krajobrazie Blat Zbudowskich, kilkaset metrów od potoku Soudný, niedaleko wsi Plástovice na Wolyńsku pod Czeskimi Budziejowicami. Mimo skromnego wyglądu kryją jedną z najbardziej znanych legend południowych Czech — opowieść o buncie chłopów i egzekucji ich przywódcy, rychtarza Jakuba Kubaty.

Skąd wzięła się nazwa?

Według tradycji ludowej to właśnie tutaj, 20 kwietnia 1581 roku, ścięto Jakuba Kubatę — wójta ze Zbudova, który stanął na czele sporu miejscowych chłopów z panem na Hluboké, Adamem z Hradca. Konflikt dotyczył prawa do wypasu na podmokłych łąkach Blat oraz tzw. pieniędzy sierocych, którymi do tej pory zarządzali sami gospodarze. Spór zakończył się dla Kubaty tragicznie, a jego los dał początek znanemu do dziś powiedzeniu „Kubata dał głowę za błota".

Dwa kamienie leżące w odległości około stu metrów od siebie mają, zgodnie z legendą, odrębne znaczenie. Wyższy z nich miał być miejscem, w którym stał pień katowski podczas egzekucji, niższy zaś — z wyrytym na powierzchni krzyżem — miejscem, w które miała potoczyć się odcięta głowa skazańca.

Legenda czy prawda historyczna?

Historycy nie kwestionują samego faktu sporu o pastwiska na Blatach w tamtym okresie, natomiast istnienie Jakuba Kubaty jako konkretnej, historycznie potwierdzonej postaci pozostaje niepewne. To sprawia, że kamienie funkcjonują dziś przede wszystkim jako element żywej tradycji ludowej, a nie udokumentowany zabytek historyczny. Pojawiają się też inne wyjaśnienia pochodzenia głazów — niezależnie od legendy o egzekucji uznaje się je czasem za dawne kamienie graniczne wyznaczające szlak przez podmokłe tereny Blat, kamienie o znaczeniu kultowym lub tzw. kamienie pojednania.

Kubatovy kameny w literaturze

Miejsce to trafiło również do literatury pięknej — pojawia się w powieści Karla Klostermanna „Mlhy na Blatech" (Mgły na Błotach), w opowieści ludowej o gospodarzu z Plástovic, który miał zamiar wykorzystać mniejszy z kamieni jako próg budowanej przez siebie stodoły. Ten wątek dobrze pokazuje, jak głęboko legenda o Kubacie zakorzeniła się w lokalnej tożsamości Zbudovských blat.

Kubata we współczesnej pamięci regionu

Postać rychtarza Kubaty jest do dziś żywo obecna w regionie. Niedaleko potoku Soudný pod Zbudovem od 1904 roku stoi okazały pomnik poświęcony jego pamięci, a w okolicy odbywają się cykliczne uroczystości i festyny — tzw. Kubatovy slavnosti — przypominające historię buntu i egzekucji. Same Kubatovy kameny, choć mniej znane niż pomnik, stanowią uzupełnienie tej trasy pamięci — cichy, terenowy punkt, do którego odsyła legenda.

Co warto zobaczyć w okolicy?

Plástovice, przy których leżą kamienie, to część rezerwacji zabytkowej wsi Zbudovské blata, znanej z zachowanej zabudowy w stylu chłopskiego baroku. Warto połączyć odwiedziny kamieni ze spacerem po samej wsi oraz wizytą przy pomniku Kubaty koło Zbudova, gdzie historia opowiedziana jest pełniej, także za pomocą tablic informacyjnych i niewielkiego muzeum poświęconego tej postaci.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie leżą Kubatovy kameny? Około kilkuset metrów na południe od potoku Soudný, w pobliżu wsi Plástovice na terenie Blat Zbudowskich niedaleko Czeskich Budziejowic.

Czym różnią się od siebie oba kamienie? Wyższy głaz wiąże się w legendzie z miejscem egzekucji, niższy — oznaczony wyrytym krzyżem — z miejscem, gdzie miała spaść odcięta głowa skazańca.

Czy Jakub Kubata na pewno istniał? Nie jest to pewne — sam spór o pastwiska na Blatach jest historycznie potwierdzony, ale postać rychtarza Kubaty znana jest głównie z tradycji ludowej.

Czy warto połączyć wizytę z innymi atrakcjami regionu? Tak — w pobliżu znajduje się zabytkowa wieś Plástovice oraz pomnik Jakuba Kubaty koło Zbudova z dodatkowymi informacjami o legendzie.