Marradasův sloup

Kolumna Marradasa (czes. Marradasův sloup) to kamienny słup przydrożny stojący w Hlubokiej nad Wełtawą, jednym z najbardziej rozpoznawalnych miasteczek południowych Czech, znanym przede wszystkim z neogotyckiego zamku wznoszącego się nad rzeką. Sam słup, choć znacznie skromniejszy od pobliskiej rezydencji, jest ważnym świadkiem burzliwej historii regionu z czasów wojny trzydziestoletniej i figuruje w rejestrze zabytków kultury Republiki Czeskiej.

Kim był Marradas i skąd wzięła się nazwa kolumny?

Nazwa upamiętnia dona Baltasara de Marradasa y Vique, hiszpańskiego szlachcica służącego cesarzowi Ferdynandowi II jako feldmarszałek podczas wojny trzydziestoletniej, a później gubernatora Czech. Po klęsce czeskich stanów protestanckich i utracie majątku przez rodzinę Maloveców w 1619 roku cesarz przekazał dobra hluboockie Marradasowi jako spłatę jego roszczeń wojennych. Nowy właściciel przeniósł się do Hlubokiej w 1623 roku i przez kolejne lata (1620–1638) przebudowywał podzamcze, a nad wjazdem kazał umieścić łaciński napis „Fructus belli" – „owoce wojny" – jawnie odwołujący się do sposobu, w jaki zdobył majątek.

Kiedy powstała kolumna i co ją wyróżnia?

Kolumna w Hlubokiej, wraz z bliźniaczymi obiektami w pobliskim Hosínie i na dziedzińcu dworu Vondrov, nosi datę 1636 i herb Marradasa, widoczny do dziś na słupach w Hlubokiej i Vondrovie. Wszystkie trzy tworzą razem grupę znaną jako „sloupy marradaské" – unikatowy w skali południowych Czech typ przydrożnej kapliczki łączący elementy rzeźbiarskie z murowanymi, budowany z ciosanych bloków kamiennych. Historycy architektury podkreślają, że forma ta odbiega od wszystkich znanych wówczas wzorców regionalnych, co czyni ją rzadkim przykładem sztuki sepulkralno-dewocyjnej na przełomie renesansu i baroku.

Jaki był dalszy los majątku po Marradasie?

Marradas zmarł w 1638 roku, a dobra hluboockie odziedziczył jego bratanek. W 1661 roku majątek kupił Jan Adolf I ze Schwarzenbergu, co zapoczątkowało niemal trzysta lat panowania rodu Schwarzenbergów nad Hluboką – to właśnie oni przebudowali później zamek na słynną neogotycką rezydencję wzorowaną na angielskim Windsorze. Kolumna Marradasa przetrwała tę zmianę właścicieli i pozostaje jednym z niewielu materialnych śladów wcześniejszego, hiszpańskiego rozdziału w historii miejscowości.

Gdzie stoi kolumna i czy warto ją zobaczyć?

Obiekt znajduje się w samej Hlubokiej nad Wełtawą, w powiecie czesko-budziejowickim, w bliskim sąsiedztwie głównych atrakcji miasteczka. Dla turystów zwiedzających zamek i park krajobrazowy to niewielki, ale wart odnotowania przystanek – kamienny świadek epoki, gdy o losach majątku decydowały nie dziedziczenie, lecz wojenne łupy i cesarska łaska.

Najczęstsze pytania

Kto to był Marradas? Don Baltasar de Marradas y Vique, hiszpański szlachcic i feldmarszałek cesarza Ferdynanda II, właściciel dóbr hluboockich od 1622/1623 roku, później gubernator Czech.

Z jakiego roku pochodzi kolumna? Z 1636 roku – podobnie jak dwie pokrewne kolumny w Hosínie i na dziedzińcu Vondrov.

Dlaczego kolumna jest wyjątkowa? Ze względu na rzadką formę łączącą elementy rzeźbiarskie i murowane z ciosanego kamienia, niespotykaną w innych zabytkach południowych Czech z tego okresu.

Czy kolumna ma związek z zamkiem w Hlubokiej? Tak – powstała za czasów właściciela majątku sprzed rodu Schwarzenbergów, którzy później przebudowali zamek na obecną neogotycką formę.