Popravčí vrch

Popravčí vrch to niewielkie wzniesienie nad brzegiem stawu Naděje, po przeciwnej stronie rzeki niż Zámostí – dawne podzamcze Hluboké nad Vltavou. Nazwa nawiązuje do funkcji, jaką miejsce pełniło przez stulecia: było miejscem wykonywania kary śmierci dla miasteczka leżącego u stóp zamku, kontrastując z baśniowym wizerunkiem Hluboké, który dziś przyciąga turystów.

Skąd wzięła się nazwa Popravčí vrch?

Osada pod zamkiem Hluboká formalnie nie była miastem, lecz miasteczkiem targowym (městečko). Mimo to otrzymała jedno z najważniejszych praw miejskich – prawo wysokiego sądownictwa (hrdelní právo), czyli możliwość samodzielnego wymierzania kar, łącznie z karą śmierci. Egzekucje wykonywano właśnie na wzniesieniu po drugiej stronie rzeki, z dala od zabudowań miasteczka.

Czy to tutaj ścięto Záviše z Falkenštejna?

Miejscowa tradycja od dawna łączyła Popravčí vrch ze słynną egzekucją Záviše z Falkenštejna, możnowładcy straconego w 1290 roku. Badania historyczne nie potwierdzają tego związku – miejsce jego stracenia wskazuje się raczej w Zámostí, na przeciwległym brzegu Wełtawy, a nie na samym Popravčím vrchu. Pamięć o Závišovi żyje w regionie także dzięki relikwiom przechowywanym w klasztorze w Vyšším Brodě, gdzie – według miejscowej tradycji – spoczywa jego głowa.

Kiedy odbyła się ostatnia egzekucja?

Ostatnia znana egzekucja na Popravčím vrchu miała miejsce w 1773 roku. Stracono wówczas Alžbětę Prázdną, służącą skazaną za zabójstwo własnego nieślubnego dziecka. Część źródeł podaje, że wyrok wykonano faktycznie w Českých Budějovicích, a jej serce dodatkowo przebito drewnianym kołkiem – zgodnie z ówczesnym zwyczajem stosowanym wobec sprawców najcięższych przestępstw.

Co znaleziono na wzgórzu?

W czerwcu 1934 roku robotnicy wydobywający kamień w okolicy natrafili na ludzki szkielet bez czaszki. Znalezisko nie było zaskoczeniem – skazańców nie chowano na cmentarzach, lecz grzebano bezpośrednio w miejscu egzekucji, często bez oznaczenia grobu i bez możliwości ustalenia tożsamości zmarłego.

Jak dziś upamiętniono to miejsce?

Z czasem na wzgórzu stanęła kaplica Matki Boskiej Bolesnej. W 1994 roku Nadace pro rozvoj kulturního dědictví (Fundacja Rozwoju Dziedzictwa Kulturowego) postawiła kamienny krzyż z napisem przypominającym o dawnej, mrocznej funkcji miejsca. Na najwyższym punkcie dawnego kopca egzekucyjnego stoi również starszy kamień pamiątkowy z wyrytą datą 1768. Te trzy elementy – kaplica, krzyż i kamień – tworzą dziś jedyne widoczne ślady po dawnym miejscu straceń.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Popravčí vrch? Nad brzegiem stawu Naděje, po przeciwnej stronie Wełtawy niż Zámostí – dawne podzamcze Hluboké nad Vltavou.

Czy to miejsce stracenia Záviše z Falkenštejna? Nie – wbrew popularnej tradycji, egzekucję Záviše w 1290 roku historycy lokalizują w Zámostí, nie na samym Popravčím vrchu.

Kiedy wykonano tu ostatnią egzekucję? W 1773 roku, na służącej Alžbětě Prázdné, skazanej za zabójstwo własnego dziecka.

Czy na miejscu są jakieś pamiątki historyczne? Tak – kaplica Matki Boskiej Bolesnej, kamienny krzyż z 1994 roku oraz starszy kamień pamiątkowy z datą 1768.

Czy da się tam dotrzeć pieszo z Hluboké? Tak, wzgórze leży w bezpośrednim sąsiedztwie miasteczka, po drugiej stronie rzeki – to krótki spacer, chętnie łączony ze zwiedzaniem zamku Hluboká.