Nunhead Cemetery

Nunhead Cemetery to jeden z siedmiu wielkich wiktoriańskich cmentarzy Londynu, położony w dzielnicy Nunhead w londyńskim Southwark. Uchodzi za najmniej znany z nich, a dzięki temu zachował spokojny, niemal leśny charakter. Dziś to połączenie zabytkowego parku, ruin gotyckiej kaplicy i rezerwatu przyrody w południowo-wschodnim Londynie.

Czym jest „Magnificent Seven"?

Tak nazywa się siedem dużych cmentarzy założonych na obrzeżach ówczesnego Londynu w pierwszej połowie XIX wieku, gdy śródmiejskie cmentarze przykościelne były przepełnione. Nunhead został poświęcony w 1840 roku i otwarty przez London Cemetery Company, powołaną ustawą z 1836 roku. Pierwotnie nosił nazwę All Saints' Cemetery, czyli cmentarz Wszystkich Świętych.

Jak powstał i kto go zaprojektował?

Projekt przygotował James Bunstone Bunning, który zaplanował przestrzeń jako jasną i otwartą. Układ alejek i gęste nasadzenia nawiązują do idei Johna Claudiusa Loudona, zwolennika krętych ścieżek i zieleni na cmentarzach. Anglikańska kaplica to budynek w stylu gotyku dekoracyjnego, dzieło Thomasa Little'a, ukończony około 1844 roku. Wzniesiono go z cegły i obłożono kentyjskim wapieniem (ragstone). Pierwotnie istniała też druga kaplica, dla wyznań nonkonformistycznych, którą później rozebrano.

Dlaczego cmentarz podupadł?

Z początku modne miejsce pochówku straciło na znaczeniu. Kłopoty zaczęły się, gdy nowa linia kolejowa do Crystal Palace zablokowała dojazd do cmentarza, a sekretarz spółki sprzeniewierzył pieniądze. Katakumby, dziś zamknięte i położone na północny wschód od głównej drogi wjazdowej, ograbiono z ołowiu i kosztowności. Cmentarz zamknięto w 1969 roku w stanie zaniedbania, a kaplica anglikańska padła ofiarą podpalenia w połowie lat 70. XX wieku. Teren przejęła gmina Southwark; na mocy ustawy parlamentu kupiła go symbolicznie za jednego funta.

Jak go uratowano?

W 1981 roku powstało stowarzyszenie wolontariuszy Friends of Nunhead Cemetery (FONC). Przy wsparciu Heritage Lottery Fund odnowiło ono ruiny kaplicy, odrestaurowało bramy, mury i ogrodzenia, naprawiło 50 nagrobków, wytyczyło nowe ścieżki i oczyściło znaczną część zarośniętego terenu. Cmentarz ponownie otwarto w 2001 roku.

Co zobaczysz dziś?

Obszar o powierzchni około 50 akrów jest objęty ochroną jako obszar konserwatorski oraz zabytkowy park wpisany do rejestru w klasie II*. Część terenu wyznaczono jako lokalny rezerwat przyrody. Spacerując, miniesz romantyczne, porośnięte bluszczem nagrobki, zrujnowaną kaplicę i zadrzewione aleje. Pochowano tu prawie 270 tysięcy osób, w tym około 700 żołnierzy Wspólnoty Narodów.

Najczęstsze pytania

Gdzie leży Nunhead Cemetery? W dzielnicy Nunhead, w londyńskim Southwark, w południowo-wschodniej części miasta.

Czy można wejść do katakumb? Nie, katakumby są zamknięte.

Czy to nadal czynny cmentarz? Cmentarz zamknięto w 1969 roku, a po renowacji ponownie otwarto w 2001 roku jako zabytkowy park i rezerwat przyrody dostępny dla zwiedzających.

Czy warto tu przyjechać? Tak, jeśli lubisz mniej oczywiste miejsca: to spokojna alternatywa dla bardziej znanych londyńskich cmentarzy, z bogatą historią, ruinami w stylu gotyckim i bujną przyrodą.

Kto opiekuje się cmentarzem? Własność należy do gminy Southwark, a odnowę i bieżące prace wspiera stowarzyszenie wolontariuszy Friends of Nunhead Cemetery.