Novo Cemetery

Novo Cemetery to wpisany do rejestru zabytków (Grade II) sefardyjski cmentarz żydowski w dzielnicy Mile End, w londyńskim Tower Hamlets. Leży na terenie kampusu Queen Mary University of London i jest jednym z zaledwie dwóch wyłącznie sefardyjskich cmentarzy, jakie zachowały się w Anglii.

Czym jest Novo Cemetery?

„Novo" znaczy po portugalsku „nowy" — tym językiem posługiwała się w pierwszych wiekach londyńska społeczność sefardyjska. Nazwa odróżnia to miejsce od starszego cmentarza Velho („stary"), z którego wspólnota korzystała od 1657 roku. Gdy tamten teren się zapełnił, w 1726 roku wydzierżawiono większą, około trzyakrową działkę, położoną jakieś 400 metrów na wschód. Pierwsze pochówki odbyły się tu w 1733 roku.

Jak długo cmentarz był używany?

Przez ponad 150 lat odbywały się tu niemal wszystkie pogrzeby londyńskich Sefardyjczyków. W końcu i tu zaczęło brakować miejsca, więc w 1855 roku dodano kolejny fragment o powierzchni około 1,7 akra. Dorosłych chowano tu do 1905 roku, dzieci do 1918.

Kto tu spoczywa?

Wśród pochowanych są między innymi:

• baron Aguilar (1699–1759), finansista i doradca austriackiej cesarzowej Marii Teresy;
• Benjamin D'Israeli (1730–1816), dziadek wiktoriańskiego premiera Benjamina Disraelego;
• Daniel Mendoza (1764–1836), słynny bokser.

Jak uczelnia znalazła się wokół cmentarza?

Queen Mary College przerósł swój kampus, a rozmowy o przejęciu nieużywanego cmentarza zaczęły się w latach 40. XX wieku. Przeszkody prawne i sprzeciw części społeczności żydowskiej opóźniły transakcję, którą sfinalizowano na początku lat 70. (źródła podają rok 1972 lub 1973). Około trzech czwartych terenu przejął uniwersytet, reszta pozostała cmentarzem.

Starszą część z 1733 roku uprzątnięto pod zabudowę. Około 7 tysięcy szczątków przeniesiono na cmentarz w Brentwood w hrabstwie Essex; źródła nieco różnią się co do dokładnej liczby. Rozszerzenie z 1855 roku w dużej mierze uniknęło przebudowy. Dziś to ogrodzona enklawa otoczona budynkami biblioteki i wydziałów kampusu.

Czy można tu wejść?

Cmentarz znajduje się na terenie działającej uczelni i jest ogrodzony, więc zwykle ogląda się go z zewnątrz. Przed wizytą sprawdź zasady dostępu: odwiedziny zwykle wiązały się z wydarzeniami lub zorganizowanymi spacerami, a nie z otwartymi godzinami dla wszystkich. Miejsce leży we wschodnim Londynie, a punktem wyjścia jest kampus przy Mile End Road.

Dlaczego warto o nim wiedzieć?

Niewiele miejsc w Londynie tak wyraźnie pokazuje, jak historia społeczności żydowskiej współistnieje ze współczesnym życiem. Studenci mijają tu nekropolię, w której kryje się opowieść o kupieckiej i finansowej wspólnocie osiadłej w Londynie w XVII wieku. Dla zainteresowanych dziedzictwem żydowskim, historią East Endu czy rodziną Disraelich Novo jest rzadkim, zachowanym śladem tej przeszłości.

Najczęstsze pytania

Kiedy odbył się pierwszy pochówek na Novo Cemetery? W 1733 roku, na gruncie wydzierżawionym w 1726.

Kiedy pochówki się skończyły? Dorosłych chowano do 1905 roku, dzieci do 1918.

Do kogo należy teren dziś? Większość pierwotnego obszaru przejął Queen Mary University of London; zachowana część z 1855 roku to ogrodzona enklawa na kampusie.

Czy to jedyny cmentarz sefardyjski w Anglii? To jeden z dwóch wyłącznie sefardyjskich cmentarzy, które przetrwały w kraju.

Czy cmentarz jest objęty ochroną? Tak, ma status zabytku Grade II.