Macháčkův mlýn

Macháčkův mlýn to zabudowania dawnego młyna wodnego stojące nad rzeką Chrudimką we wsi Nemošice, leżącej na terenie Pardubic. To jedno z tych miejsc, które łatwo przeoczyć, jadąc główną drogą — a które kryje ponad siedem stuleci historii osadnictwa nad rzeką.

Skąd wzięła się nazwa młyna?

Obiekt nosi nazwisko jednego z właścicieli — Václava Macháčka, który posiadał młyn w latach 1930–1936. To on nadał budynkowi nazwę funkcjonującą do dziś, choć historia miejsca sięga znacznie dalej wstecz niż jego krótkie gospodarowanie.

Jak dawna jest historia tego miejsca?

Pierwszy ślad osadnictwa w tym miejscu prowadzi do roku 1318, kiedy Vilém zwany Holcem z Nemošic siedział na miejscowej tvrzy i posiadał w swoich dobrach grunty wraz z młynem. Sam młyn pod własną nazwą pojawia się dopiero w urbarzu majątku pardubicko-kunětickohorskiego z 1494 roku — to właśnie ten zapis uznaje się za pierwszą pewną wzmiankę o funkcjonującym tu młynie.

Jak zmieniali się właściciele młyna?

Przez kolejne stulecia młyn przechodził z rąk do rąk. Wśród znanych właścicieli byli Matěj Skočdopole (od 1651 roku), małżeństwo Růžičkových (od 1733), Jiří Kromer (od 1782) oraz Antonín Kučera (od 1839). Po Václavu Macháčkovi, od którego pochodzi obecna nazwa, młyn w 1939 roku przejął Josef Tichý.

Jakie przebudowy przeszedł budynek?

Młyn kilkukrotnie modernizowano. W 1904 roku prace przebudowowe przeprowadziła pardubicka firma J. Hübner & K. Opitz. Największą i ostatnią gruntowną przebudowę, która nadała obiektowi obecny kształt, wykonano w 1933 roku, a cztery lata później, w 1937 roku, zainstalowano nową technologię przemiału zboża.

Czy młyn działa dziś?

Budynek jest częściowo zaadaptowany — stan ten odnotowano w 2012 roku. Zamiast przemiału zboża pełni dziś funkcję energetyczną: zamontowano w nim dwie turbiny Francisa o łącznej mocy 80 kW, wykorzystywane do produkcji energii elektrycznej z przepływu wody Chrudimki.

Czy to zabytek i czy można go zwiedzać?

Macháčkův mlýn nie ma statusu oficjalnie chronionego zabytku kultury. Obiekt pozostaje w rękach prywatnych i nie jest udostępniony do zwiedzania — to miejsce, które można obejrzeć z zewnątrz, spacerując wzdłuż Chrudimky, ale nie wejść do środka.

Co warto wiedzieć, planując wizytę?

Młyn leży w Nemošicach, spokojnej części Pardubic, z dala od turystycznego zgiełku centrum miasta. To dobry przystanek dla osób spacerujących lub jadących rowerem wzdłuż Chrudimky, zainteresowanych historią lokalnego młynarstwa, a nie atrakcja z rozbudowaną infrastrukturą turystyczną.

Najczęstsze pytania

Skąd pochodzi nazwa Macháčkův mlýn? Od nazwiska Václava Macháčka, właściciela młyna w latach 1930–1936.

Kiedy młyn wzmiankowano po raz pierwszy? Grunty z młynem należały do Viléma z Nemošic już w 1318 roku, ale sam młyn pod nazwą pojawia się w urbarzu z 1494 roku.

Czy młyn nadal miele zboże? Nie — obecnie budynek pełni funkcję małej elektrowni wodnej z dwiema turbinami Francisa o mocy 80 kW.

Czy można zwiedzić wnętrze młyna? Nie, obiekt jest prywatny i niedostępny dla zwiedzających.

Czy Macháčkův mlýn jest zabytkiem? Nie posiada statusu oficjalnie chronionego zabytku kultury.