Bedřich Smetana

Busta Bedřicha Smetany stoi na Smetanově náměstí w Pardubicach, tuż obok budynku Východočeského divadla (Teatru Wschodnioczeskiego). To niewielki, ale charakterystyczny pomnik – brązowe popiersie kompozytora osadzone na graniastym granitowym cokole, ustawionym na tle ściany z warstwowego szkła. Odsłonięto go 15 września 1979 roku przy okazji wystawy „Pardubice – miasto kultury i sportu", a autorem rzeźby był Štěpán Kotrba (1932–1999), przy współpracy architekta Františka Příborskiego i kowala artystycznego Josefa Bursíka.

Gdzie dokładnie w Pardubicach stoi pomnik?

Popiersie znajduje się na placu Smetanovo náměstí, w samym centrum miasta, w sąsiedztwie gmachu teatru. To lokalizacja o wyraźnie kulturalnym charakterze – plac nosi imię kompozytora, a pomnik razem z teatrem tworzy niewielki, spójny zespół miejsc związanych ze sztuką. Dla turysty zwiedzającego centrum Pardubic to punkt łatwy do połączenia ze spacerem po starówce i wizytą w teatrze.

Kto zaprojektował busta i kiedy powstała?

Za brązowe popiersie odpowiada rzeźbiarz Štěpán Kotrba, a całą kompozycję – łącznie z charakterystycznym granitowym cokołem i szklaną ścianą w tle – zaprojektował architekt František Příborský. Prace kowalskie wykonał Josef Bursík. Pomnik odsłonięto oficjalnie 15 września 1979 roku w ramach miejskiej wystawy poświęconej kulturze i sportowi. W 2004 roku busta przeszła kompletną renowację, dzięki czemu zachowała się w dobrym stanie do dziś.

Dlaczego Pardubice postawiły pomnik akurat Smetanie?

Bedřich Smetana to czeski kompozytor uznawany w swoim kraju za ojca czeskiej muzyki narodowej. Międzynarodowy rozgłos przyniosły mu przede wszystkim opera „Sprzedana narzeczona" z 1866 roku oraz cykl symfoniczny „Má vlast", w którego skład wchodzi słynny poemat symfoniczny „Wełtawa" (znany też pod niemiecką nazwą „Die Moldau"). Jego twórczość od dawna traktowana jest w Czechach jako element tożsamości narodowej, dlatego miasta w całym kraju – w tym Pardubice – upamiętniały go pomnikami i tablicami jako symbol czeskiej kultury muzycznej.

Czy to pierwszy pomysł na upamiętnienie Smetany w Pardubicach?

Nie. Idea postawienia pomnika kompozytora pojawiła się w Pardubicach już pod koniec XIX wieku i wracała regularnie przez kolejne dekady. Powołane w mieście Towarzystwo Budowy Pomnika Bedřicha Smetany planowało realizację według projektów architekta Karela Řepy i rzeźbiarza Ladislava Beneša – prace miały ruszyć w 1940 roku, jednak wybuch II wojny światowej definitywnie przekreślił ten plan. Dopiero blisko cztery dekady później, w 1979 roku, miasto zrealizowało pomnik w zupełnie innej, powojennej formie, jaką znamy dziś.

Najczęstsze pytania

Czym dokładnie jest ten obiekt? To brązowe popiersie Bedřicha Smetany osadzone na granitowym cokole, z tłem w postaci ściany z warstwowego szkła, stojące na Smetanově náměstí w Pardubicach.

Kiedy powstał pomnik? Odsłonięto go 15 września 1979 roku, a w 2004 roku przeszedł gruntowną renowację.

Kto jest autorem? Rzeźbę wykonał Štěpán Kotrba, architekturę cokołu zaprojektował František Příborský, a prace kowalskie wykonał Josef Bursík.

Czy Smetana miał osobisty związek z Pardubicami? Źródła nie potwierdzają szczególnego biograficznego związku kompozytora z miastem – pomnik powstał jako hołd dla postaci uznawanej w całych Czechach za twórcę narodowej muzyki, podobnie jak liczne inne popiersia i tablice Smetany w innych miastach kraju.

Czy to jedyny pomnik Smetany, jaki planowano w Pardubicach? Nie – pierwszy projekt, przygotowany jeszcze przed II wojną światową przez architekta Karela Řepę i rzeźbiarza Ladislava Beneša, nigdy nie doczekał się realizacji z powodu wojny.