Alfréd Bartoš

Alfréd Bartoš to miejsce pamięci w Pardubicach, na skrzyżowaniu ulic Smilovej i Sladkovského, poświęcone czechosłowackiemu oficerowi i uczestnikowi antynazistowskiego ruchu oporu podczas II wojny światowej. To właśnie w tym miejscu w czerwcu 1942 roku rozegrały się ostatnie chwile jego życia, gdy ścigany przez pardubickie gestapo próbował uniknąć aresztowania.

Kim był Alfréd Bartoš?

Alfréd Bartoš urodził się w 1916 roku i jako oficer armii czechosłowackiej związał się z ruchem oporu przeciwko niemieckiej okupacji Protektoratu Czech i Moraw. Po ucieczce do Wielkiej Brytanii przeszedł szkolenie wojskowe, które przygotowało go do udziału w operacjach specjalnych organizowanych przez czechosłowacki rząd na uchodźstwie we współpracy z brytyjskim wywiadem.

Czym była operacja Silver A?

Bartoš dowodził trzyosobową grupą spadochronową o kryptonimie Silver A, wysłaną z Wielkiej Brytanii do okupowanego kraju. Grupa wylądowała w nocy z 27 na 28 grudnia 1941 roku w okolicach miejscowości Senice u Poděbrad. Tego samego dnia Bartoš został awansowany do stopnia kapitana. W kolejnych miesiącach stanął na czele wszystkich grup spadochronowych zrzucanych do Protektoratu w ramach operacji z lat 1941–1942, wykazując się dużymi zdolnościami organizacyjnymi w niezwykle trudnych warunkach okupacyjnych. Zbudował siatkę konspiracyjną z bazą działania w Pardubicach, skąd koordynował łączność radiową z Londynem oraz współpracę z lokalnym podziemiem.

Jak doszło do jego śmierci?

22 czerwca 1942 roku, w trakcie obławy gestapo na uczestników ruchu oporu związanego z operacją Silver A, Bartoš został osaczony na skrzyżowaniu ulic Smilovej i Sladkovského w Pardubicach. Nie chcąc dostać się w ręce Niemców, podjął próbę samobójczą. Ranny został przewieziony do szpitala, gdzie zmarł o godzinie 2:10 w nocy. Jego tożsamość potwierdziła narzeczona, Věra Junková. Śmierć Bartoša przypadła na okres najsurowszych represji okupacyjnych w Protektoracie, związanych z falą aresztowań po zamachu na Reinharda Heydricha.

Co upamiętnia to miejsce?

Na skrzyżowaniu ulic Smilovej i Sladkovského w Pardubicach umieszczono tablicę pamiątkową poświęconą Alfrédowi Bartošowi jako dowódcy grupy Silver A. To jeden z kilku obiektów w regionie pardubickim upamiętniających uczestników tej operacji i ich tragiczny los w czasie wojny — osobny pomnik Bartoša stanął również w jego rodzinnych Sezemicach, odsłonięty w 2007 roku.

Jak dotrzeć na miejsce?

Tablica znajduje się w centrum Pardubic, w łatwo dostępnej okolicy skrzyżowania ulic Smilovej i Sladkovského, w pobliżu innych miejsc związanych z historią lokalnego ruchu oporu. To dogodny punkt dla osób zwiedzających Pardubice pieszo, w ramach szerszego szlaku pamięci poświęconego wydarzeniom z okresu okupacji.

Najczęstsze pytania

Kim był Alfréd Bartoš? Czeskim oficerem wojskowym i dowódcą operacji Silver A, jednej z grup spadochronowych czechosłowackiego ruchu oporu wysłanych z Wielkiej Brytanii do okupowanego kraju.

Co upamiętnia tablica w Pardubicach? Miejsce, w którym latem 1942 roku Bartoš został osaczony przez gestapo i w wyniku próby samobójczej odniósł rany, którym zmarł tej samej nocy.

Czym była operacja Silver A? Misją wywiadowczo-dywersyjną czechosłowackiego wywiadu wojskowego, w ramach której trzej spadochroniarze wylądowali w Protektoracie w grudniu 1941 roku, a Bartoš objął dowództwo nad wszystkimi grupami działającymi wówczas na tym terenie.

Czy istnieją inne miejsca upamiętniające Bartoša? Tak — pomnik w jego rodzinnych Sezemicach, odsłonięty w 2007 roku, obok tablicy w Pardubicach.