Jan Perner – pomnik i plac przed dworcem w Pardubicach

Jan Perner to jedna z najbardziej rozpoznawalnych postaci związanych z koleją w Czechach, a jego imię nosi zarówno plac, jak i pomnik stojący tuż przed głównym dworcem kolejowym w Pardubicach. Dla podróżnych wysiadających z pociągu to pierwszy punkt orientacyjny w mieście – brązowa figura inżyniera w mundurze epoki, spoglądającego w stronę torów, które sam kiedyś projektował.

Kim był Jan Perner?

Jan Perner (1815–1845) był czeskim inżynierem kolejowym, którego prace w latach 1842–1845 obejmowały budowę kilku linii kolejowych na terenie ówczesnego Cesarstwa Austriackiego. Brał udział w pracach geodezyjnych przy trasowaniu linii Praga–Wiedeń i to w dużej mierze jego decyzjom zawdzięczamy fakt, że trasa poprowadzona została przez Ołomuniec i Pardubice, a nie inną drogą. Dzięki temu Pardubice stały się ważnym węzłem kolejowym już w połowie XIX wieku – co miało długofalowy wpływ na rozwój miasta.

Perner zmarł tragicznie w wieku zaledwie 30 lat, w 1845 roku. Doznał urazu głowy, uderzając nią o słup sygnalizacyjny w momencie schodzenia z jadącego wagonu kolejowego za mostem pod Choceniem; zmarł następnego dnia w swoim domu. Mimo krótkiego życia zdążył na trwałe zapisać się w historii czeskiego kolejnictwa jako jeden z jego pionierów.

Plac i pomnik

Náměstí Jana Pernera to plac w dzielnicy Zelené Předměstí, położony w bezpośrednim sąsiedztwie głównego dworca kolejowego w Pardubicach. To właśnie tutaj, w 2017 roku, odsłonięto brązowy pomnik inżyniera autorstwa akademickiego rzeźbiarza Jaroslava Brože, rodowitego pardubiczanina. Figura przedstawia Pernera jako "naczelnego inżyniera kolei państwowych" – w charakterystycznym stroju epoki, oddającym jego rangę i rolę w budowie sieci kolejowej.

Realizacja pomnika, którego koszt wyniósł 1,8 miliona koron czeskich, była częścią szerszej przebudowy przestrzeni przed dworcem, w ramach której powstał nowoczesny węzeł przesiadkowy łączący pociągi, autobusy i inne środki transportu. Dziś plac pełni więc podwójną funkcję – jest praktycznym centrum komunikacyjnym miasta oraz miejscem pamięci o człowieku, któremu Pardubice zawdzięczają swoje kolejowe znaczenie.

Dlaczego warto się zatrzymać?

Dla turystów przemierzających Pardubice pieszo lub przesiadających się na dworcu to naturalny punkt startowy zwiedzania – wystarczy kilka minut, by przy okazji poznać kawałek lokalnej historii. Pomnik nie jest wielką atrakcją turystyczną samą w sobie, ale stanowi ciekawy przystanek dla osób zainteresowanych historią kolei w Europie Środkowej oraz architekturą i urbanistyką związaną z transportem.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się pomnik Jana Pernera? Stoi na náměstí Jana Pernera, na placu przed głównym dworcem kolejowym w Pardubicach, w dzielnicy Zelené Předměstí.

Kiedy powstał pomnik? Pomnik odsłonięto w 2017 roku, jego autorem jest rzeźbiarz Jaroslav Brož.

Dlaczego Jan Perner jest tak ważny dla Pardubic? To dzięki jego pracom geodezyjnym linia kolejowa Praga–Wiedeń poprowadzona została przez Pardubice, co uczyniło miasto ważnym węzłem kolejowym.

Jak zginął Jan Perner? Zmarł w 1845 roku, w wieku 30 lat, w wyniku urazu głowy po uderzeniu o słup sygnalizacyjny podczas schodzenia z jadącego wagonu kolejowego.

Czy warto zwiedzić plac przy okazji pobytu w Pardubicach? Tak – to praktyczny punkt orientacyjny tuż przy dworcu, łatwy do zobaczenia bez dodatkowego nadkładania drogi.