Laugerie-Basse

Laugerie-Basse to nawis skalny w gminie Les Eyzies-de-Tayac-Sireuil, w departamencie Dordogne, w dolinie rzeki Vézère we Francji. To jedno z kluczowych stanowisk górnego paleolitu w Europie, znane przede wszystkim z bogactwa sztuki mobilnej okresu magdaleńskiego.

Gdzie leży Laugerie-Basse?

Schronienie skalne znajduje się u podnóża wapiennego urwiska nad Vézère, w bezpośrednim sąsiedztwie Les Eyzies — miejscowości określanej mianem światowej stolicy prehistorii ze względu na wyjątkowe zagęszczenie jaskiń i nawisów ze śladami działalności człowieka paleolitycznego. Współrzędne stanowiska to około 44,951° N, 0,999° E.

Jak długo ludzie zamieszkiwali to miejsce?

Ślady osadnictwa w Laugerie-Basse obejmują długi okres — od schyłku kultury magdaleńskiej, czyli czasów człowieka z Cro-Magnon sprzed około 15 tysięcy lat, aż po średniowiecze. Taka ciągłość użytkowania nawisu przez tysiąclecia czyni z niego wyjątkowy zapis zmieniających się sposobów życia w dolinie Vézère, długo po tym, jak opuścili go mieszkańcy epoki lodowcowej.

Co znaleziono podczas wykopalisk?

Nawis zbadali w 1863 roku francuski paleontolog Édouard Lartet wraz z angielskim badaczem Henrym Christym — duet, który prowadził wówczas systematyczne prace na kilku stanowiskach doliny Vézère i w istotny sposób ukształtował nowoczesne badania nad paleolitem. Z Laugerie-Basse pochodzi około 600 przedmiotów sztuki mobilnej, co stawia to miejsce w gronie najbogatszych stanowisk magdaleńskich we Francji.

Do najbardziej rozpoznawalnych znalezisk należy tzw. Wenus Wstydliwa (Vénus impudique) — niewielka figurka kobieca rzeźbiona w kości mamuta, pozbawiona głowy, stóp i ramion, za to z wyraźnie zaznaczonymi cechami płciowymi. Odnalazł ją w 1863 roku markiz Paul de Vibraye; uznaje się ją za pierwszą figurkę paleolitycznej „Wenus" odkrytą w czasach nowożytnych. Wśród innych obiektów wymienia się rytą kompozycję znaną jako Kobieta z reniferem, dysk kościany lub kamienny zdobiony wizerunkami kozic oraz kilka zdobionych fragmentów poroża jelenia z otworem, służących prawdopodobnie do prostowania drzewców oszczepów. Znaleziono też m.in. rzeźbioną główkę konia i grot harpuna z kości.

Większość oryginalnych przedmiotów trafiła do zbiorów Musée National de Préhistoire w Les Eyzies oraz Musée d'Art et d'Archéologie du Périgord w Périgueux — na samym stanowisku można dziś oglądać ich kopie.

Jaki status ochrony ma stanowisko?

Laugerie-Basse od 1940 roku figuruje na francuskiej liście monument historique w kategorii „classé", czyli najwyższej formie ochrony zabytków we Francji. W 1979 roku stanowisko, wraz z kilkunastoma innymi jaskiniami i nawisami doliny Vézère — w tym Lascaux i Font-de-Gaume — zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO jako „Stanowiska prehistoryczne i jaskinie z malowidłami w dolinie Vézère".

Czy można zwiedzać Laugerie-Basse?

Nawis jest dostępny do zwiedzania w ramach szerszej oferty turystycznej wokół Les Eyzies. W przeciwieństwie do jaskiń z malowidłami, jego głównym walorem jest kontekst archeologiczny i historia odkryć, a nie zachowana in situ sztuka naskalna — dlatego wizytę warto połączyć ze zwiedzaniem Musée National de Préhistoire, gdzie wystawiona jest znaczna część znalezisk pochodzących z tego stanowiska.

Najczęstsze pytania

Czym jest Laugerie-Basse? To nawis skalny w dolinie Vézère we Francji, jedno z ważniejszych stanowisk archeologicznych okresu magdaleńskiego, znane z bogatej kolekcji sztuki mobilnej.

Kiedy odkryto stanowisko? Systematyczne badania rozpoczęto w 1863 roku, prowadzili je Édouard Lartet i Henry Christy.

Co to jest Wenus Wstydliwa? To rzeźbiona w kości mamuta figurka kobieca z Laugerie-Basse, uznawana za pierwszą paleolityczną „Wenus" odkrytą w czasach nowożytnych.

Czy Laugerie-Basse jest częścią listy UNESCO? Tak, od 1979 roku wchodzi w skład wpisu „Stanowiska prehistoryczne i jaskinie z malowidłami w dolinie Vézère".

Gdzie zobaczyć znaleziska z Laugerie-Basse? Oryginalne obiekty przechowywane są głównie w Musée National de Préhistoire w Les Eyzies oraz w Musée d'Art et d'Archéologie du Périgord w Périgueux.