La Mouthe cave

Grotte de la Mouthe (jaskinia La Mouthe) to niewielkie stanowisko archeologiczne w gminie Les Eyzies-de-Tayac, w sercu Périgordu w Dordogne. Choć dla przeciętnego turysty pozostaje mniej znana niż sąsiednie Font-de-Gaume czy Les Combarelles, w historii badań nad sztuką prehistoryczną odegrała rolę wyjątkową — to właśnie tutaj w 1902 roku nauka oficjalnie uznała, że malowidła i ryty sprzed tysięcy lat są autentyczne, a nie XIX-wiecznym fałszerstwem.

Gdzie leży jaskinia La Mouthe?

Wejście do jaskini znajduje się przy niewielkiej osadzie o tej samej nazwie, około 3 km od centrum Les Eyzies-de-Tayac, w dolinie rzeki Vézère. To region skupiający największą liczbę udokumentowanych stanowisk paleolitycznych w Europie, dziś wpisany na listę UNESCO jako „Prehistoryczne stanowiska i jaskinie z malowidłami naskalnymi doliny Vézère".

Jak odkryto jaskinię i jej sztukę?

Wejście do jaskini było znane okolicznym mieszkańcom już wcześniej, jednak jego dalsza część pozostawała zasypana. W 1894 roku okolicę zbadał prehistoryk Émile Rivière, a wiosną następnego roku — dzięki pracom prowadzonym przez syna właściciela terenu i jego towarzyszy — udrożniono wąski, niski korytarz prowadzący w głąb wzgórza. W kwietniu 1895 roku odsłonięto pierwsze rytowane zwierzęta. Rivière przez kolejne lata prowadził tam systematyczne wykopaliska, dokumentując zarówno sztukę naścienną, jak i warstwy osadów wypełniających galerię.

Dlaczego La Mouthe zmieniło naukę o prehistorii?

Kluczowe okazało się to, że warstwa nawiewanego i osypanego materiału, która przez tysiąclecia szczelnie zasłaniała ozdobioną część jaskini, zawierała narzędzia i szczątki jednoznacznie datowane na paleolit. Skoro ryty znajdowały się pod nienaruszoną, prehistoryczną warstwą, nie mogły powstać później — to był twardy, geologiczny dowód ich wieku, którego brakowało wcześniej przy ocenie takich znalezisk jak hiszpańska Altamira, odkryta już w 1879 roku, lecz przez dekady odrzucana przez większość uczonych jako mistyfikacja.

W 1902 roku, podczas kongresu Francuskiego Towarzystwa Postępu Nauk w Montauban, uczestnicy odwiedzili jaskinie okolic Les Eyzies, w tym La Mouthe, i uznali autentyczność sztuki paleolitycznej. Emile Cartailhac, jeden z najbardziej wpływowych sceptyków poprzedniej dekady, opublikował wówczas tekst znany jako „Mea culpa sceptyka", w którym publicznie przyznał się do błędu. Od tego momentu uznanie zyskały również inne stanowiska — Altamira, Pair-non-Pair czy grota w Chabot.

Co znajduje się wewnątrz jaskini?

Korytarz jaskini ciągnie się na ponad 180 metrów, a zdobione partie zaczynają się dopiero około 90 metrów od wejścia, w kilku kolejnych komorach. Naliczono tam ponad 200 rytów i malowideł: żubry, konie, mamuty, renifery, koziorożce, bydło i jelenie, a także odciski dłoni oraz abstrakcyjne znaki geometryczne. Wyróżnia się m.in. przedstawienie żubra o przesadnie wypukłym garbie oraz duże, precyzyjnie rytowane sylwetki reniferów. W jaskini znaleziono również jeden z najbardziej znanych zabytków sztuki użytkowej paleolitu — piaskowcową lampkę oliwną zdobioną głową koziorożca, służącą magdaleńskim odkrywcom do oświetlania ciemnych korytarzy. Dziś przechowywana jest w Musée d'Archéologie nationale w Saint-Germain-en-Laye.

Czy jaskinię można zwiedzać?

La Mouthe znajduje się na terenie prywatnym i nie jest udostępniona do regularnego zwiedzania — w przeciwieństwie do pobliskich Font-de-Gaume czy Les Combarelles, gdzie można umówić się na wizytę z przewodnikiem. Warto natomiast odwiedzić Musée national de Préhistoire w Les Eyzies, gdzie znajdują się materiały dotyczące odkrycia, oraz muzeum w Saint-Germain-en-Laye, gdzie eksponowana jest lampka z koziorożcem.

Najczęstsze pytania

Czym różni się La Mouthe od Font-de-Gaume czy Les Combarelles? To odrębna jaskinia, kilka kilometrów od pozostałych stanowisk gminy Les Eyzies. Jej wyjątkowość nie polega na rozmiarze czy liczbie malowideł, lecz na roli w historii nauki — to tu w 1902 roku potwierdzono autentyczność sztuki paleolitycznej.

Ile lat mają ryty w La Mouthe? Powstawały w różnych fazach górnego paleolitu, a warstwy osadów w jaskini pozwoliły ustalić ich prehistoryczny wiek metodą stratygraficzną.

Czy można wejść do środka? Nie — jaskinia leży na gruncie prywatnym i nie jest otwarta dla zwiedzających.

Gdzie zobaczyć znaleziska z jaskini? Piaskowcowa lampka z rytem koziorożca znajduje się w Musée d'Archéologie nationale w Saint-Germain-en-Laye; informacje o odkryciu prezentuje też Musée national de Préhistoire w Les Eyzies.