Lascaux

Lascaux to jaskinia w gminie Montignac-Lascaux w Dordogne, w sercu Périgordu, uznawana za jedno z najważniejszych stanowisk sztuki paleolitycznej na świecie. Znajduje się w dolinie rzeki Vézère, otoczonej dziesiątkami innych stanowisk prehistorycznych, ale to właśnie tutaj odnaleziono jedne z najlepiej zachowanych malowideł sprzed kilkunastu tysięcy lat.

Jak odkryto grotę Lascaux?

Historia odkrycia zaczyna się od psa. 8 września 1940 roku siedemnastoletni Marcel Ravidat spacerował po wzgórzu nad Montignac, gdy jego pies Robot zniknął w otworze powstałym po wyrwanym z ziemi drzewie. Ravidat wrócił kilka dni później, 12 września, z trzema kolegami — Georges'em Agniel, Simonem Coencas i Jacques'em Marsalem, wszyscy w wieku piętnastu-szesnastu lat. Z prowizorycznym oświetleniem zeszli w głąb otworu i jako pierwsi od tysiącleci zobaczyli ściany pokryte malowidłami zwierząt. Odkrycie szybko trafiło do prasy, a teren przejęło państwo francuskie.

Co przedstawiają malowidła?

Na ścianach i sklepieniach kilku połączonych galerii namalowano i wyryto ponad 600 figur zwierzęcych — konie, żubry, jelenie, tury, a także kilka rzadszych motywów, w tym pojedynczą scenę z postacią ludzką w tzw. Studni. Dominują konie i bydłowate, namalowane z rozmachem, w dynamicznych pozach, z wykorzystaniem naturalnych nierówności skały do budowania efektu głębi. Wiek malowideł szacuje się na kilkanaście-dwadzieścia tysięcy lat, co plasuje Lascaux w późnej fazie paleolitu górnego. Ze względu na skalę, różnorodność i stan zachowania galeria bywa dziś traktowana jako punkt odniesienia dla całej sztuki jaskiniowej w Europie.

Dlaczego oryginalna jaskinia jest zamknięta?

Po wojnie grotę udostępniono zwiedzającym — w szczytowym okresie odwiedzało ją nawet kilkanaście tysięcy osób miesięcznie. Tłum, oświetlenie i wilgoć z oddechów szybko zaczęły szkodzić malowidłom: na ścianach pojawiły się zielone naloty glonów, a później białe wykwity kalcytu i pleśni. W 1963 roku władze podjęły decyzję o całkowitym zamknięciu jaskini dla turystów — dostęp mają od tego czasu wyłącznie naukowcy, i to w bardzo ograniczonym zakresie. Ta decyzja uchroniła oryginał przed dalszym niszczeniem, ale oznacza, że nikt z odwiedzających Montignac nie zobaczy dziś prawdziwych ścian jaskini.

Co można zobaczyć podczas wizyty dzisiaj?

Odpowiedzią na zamknięcie oryginału stały się wierne kopie. W 1983 roku otwarto Lascaux II, replikę części jaskini wzniesioną w pobliżu oryginalnego wejścia. W grudniu 2016 roku, po latach prac, ruszyło Lascaux IV — Centre International de l'Art Pariétal, ogromny, częściowo wkopany w zbocze budynek u stóp wzgórza w Montignac. To tam odtworzono niemal całą jaskinię w skali 1:1, z tą samą wilgocią, temperaturą i akustyką co w oryginale, a zwiedzanie prowadzi przewodnik lub multimedialny tablet. Poza samą kopią jaskini na terenie centrum działają warsztaty, sala kinowa i ekspozycja poświęcona odkryciu oraz technikom malarskim epoki kamiennej.

Najczęstsze pytania

Czy da się zwiedzić prawdziwą jaskinię Lascaux? Nie. Oryginał jest zamknięty dla zwiedzających od 1963 roku i pozostanie zamknięty — dostęp mają jedynie naukowcy w ramach badań konserwatorskich. Turyści zwiedzają wierną replikę.

Czym różni się Lascaux II od Lascaux IV? Lascaux II z 1983 roku odtwarza tylko część oryginalnej jaskini i znajduje się bliżej pierwotnego wejścia. Lascaux IV z 2016 roku to znacznie większy, nowoczesny kompleks z niemal kompletną repliką całej jaskini oraz dodatkowymi przestrzeniami wystawienniczymi.

Kto odkrył Lascaux? Czterech nastolatków z Montignac: Marcel Ravidat wraz z Georges'em Agniel, Simonem Coencas i Jacques'em Marsalem, we wrześniu 1940 roku.

Ile lat mają malowidła? Szacunki mówią o kilkunastu-dwudziestu tysiącach lat, co umieszcza je w górnym paleolicie.

Gdzie dokładnie znajduje się Lascaux? W gminie Montignac-Lascaux w departamencie Dordogne, w regionie Nowa Akwitania, w dolinie Vézère w Périgordzie.