Abri de Cap Blanc

Abri de Cap Blanc to schronisko skalne w gminie Marquay w Dordogne, we francuskim Périgord Noir, słynące z rzeźbionego w skale fryzu koni, żubrów i jeleni z epoki magdaleńskiej. Stanowisko leży w dolinie rzeki Beune, dopływu Vézère, kilka kilometrów na zachód od Les Eyzies-de-Tayac, w sercu regionu o największej koncentracji sztuki paleolitycznej w Europie.

Co przedstawia fryz w Cap Blanc?

Ściana schroniska, licząca około 16 metrów długości, na przestrzeni 13 metrów pokryta jest płaskorzeźbą przedstawiającą konie, żubry i jelenie. Rzeźby wykonano w technice głębokiego reliefu — miejscami wcięcia w skale sięgają nawet 30 centymetrów, co nadaje zwierzętom niemal trójwymiarową bryłę. Ten sposób obróbki kamienia sprawia, że fryz z Cap Blanc uchodzi za jedno z najbardziej dopracowanych osiągnięć rzeźbiarskich górnego paleolitu we Francji.

Jak odkryto schronisko?

Stanowisko odkrył w 1908 roku Raymond Peyrille, pracujący pod kierunkiem archeologa Jeana-Gastona Lalanne'a, który prowadził wówczas badania w pobliskim Laussel. Pierwsze prace wykopaliskowe przeprowadzono rok później, w 1909 roku — to właśnie wtedy odsłonięto rzeźbiony fryz w formie zbliżonej do dzisiejszej.

Czyj szkielet znaleziono w Cap Blanc?

W 1911 roku, podczas wznoszenia muru mającego chronić schronisko, robotnik uderzył kilofem w skałę i natrafił na ludzką czaszkę, która pękła od uderzenia. W ten sposób odsłonięto niemal kompletny szkielet sprzed kilkunastu tysięcy lat — jeden z najlepiej zachowanych szkieletów z epoki magdaleńskiej w północnej Europie. Kości sprzedano w latach 20. XX wieku i od 1926 roku znajdują się w Field Museum w Chicago, gdzie po raz pierwszy wystawione przyciągnęły tłumy zwiedzających. Przez dekady funkcjonowały pod nazwą sugerującą młody wiek zmarłej; nowsze analizy antropologiczne wskazują jednak, że była to kobieta w wieku 25–35 lat w chwili śmierci.

Gdzie leży Cap Blanc i dlaczego warto je zobaczyć?

Schronisko znajduje się w dolinie Vézère, regionie wpisanym na listę światowego dziedzictwa UNESCO ze względu na wyjątkowe nagromadzenie jaskiń i schronisk ze sztuką paleolityczną, obok takich miejsc jak Lascaux czy Font-de-Gaume. Cap Blanc wyróżnia się na tym tle tym, że sztuka nie jest tu malowana, lecz rzeźbiona bezpośrednio w skale — co czyni je rzadkim przykładem monumentalnej rzeźby prehistorycznej możliwej do obejrzenia w oryginalnym miejscu powstania. Od 28 listopada 1910 roku stanowisko posiada status monument historique (klasa „classé"), najwyższą ochronę prawną, jaką francuskie prawo przyznaje zabytkom.

Najczęstsze pytania

Z jakiego okresu pochodzi fryz w Cap Blanc? Rzeźby datuje się na epokę magdaleńską, czyli końcową fazę górnego paleolitu.

Jakie zwierzęta przedstawiają rzeźby? Na fryzie widoczne są konie, żubry i jelenie, wykonane w głębokim reliefie sięgającym miejscami 30 centymetrów.

Czy szkielet znaleziony na miejscu nadal się tam znajduje? Nie — od 1926 roku szkielet znajduje się w zbiorach Field Museum w Chicago.

Czy Cap Blanc jest częścią doliny Vézère wpisanej na listę UNESCO? Tak, stanowisko leży w dolinie Vézère, chronionej przez UNESCO ze względu na koncentrację sztuki paleolitycznej.

Czym różni się Cap Blanc od Lascaux? W Lascaux dominują malowidła, natomiast w Cap Blanc sztuka ma formę rzeźby wykutej bezpośrednio w skale.