Koutermolen, Harelbeke

Koutermolen to drewniany wiatrak kozłowy, który dziś stoi w prowincjonalnym parku De Gavers w Harelbeke, w zachodniej Flandrii. Choć jego obecna lokalizacja to efekt przeprowadzki z lat 80. XX wieku, historia samego młyna sięga końca XVIII stulecia i obfituje w pożary, rozbiórki oraz odbudowy, które czynią go jednym z ciekawszych świadków przemysłowej przeszłości regionu.

Skąd wzięła się nazwa?

Nazwa Koutermolen nawiązuje do miejsca, w którym młyn pierwotnie pracował — Veldrijkkouter, znanego też jako Molenkouter, w dzielnicy Stasegem. To właśnie tam wiatrak stał nieprzerwanie (z przerwami wymuszonymi przez katastrofy) aż do 1981 roku, zanim trafił do swojej dzisiejszej siedziby.

Kto zbudował pierwszy młyn?

Za powstanie pierwotnego Koutermolen odpowiada Pieter Gheysens, który wzniósł go między 1775 a 1789 rokiem. Pierwsza pisemna wzmianka o młynie pochodzi z mapy z 1789 roku, sporządzonej przez mierniczego P.C. Steura przy okazji prac nad utwardzeniem drogi łączącej Harelbeke ze Zwevegem — dowód na to, że młyn od początku był elementem lokalnej infrastruktury gospodarczej, nie tylko ciekawostką krajobrazową.

Jakie nieszczęścia dotknęły młyn?

Historia Koutermolen to w dużej mierze historia odbudowy po katastrofach. W 1892 roku młyn spłonął doszczętnie — ogień strawił konstrukcję w całości, zmuszając rodzinę młynarską do wzniesienia jej od nowa. Drugi cios przyszedł podczas I wojny światowej: w 1917 roku niemieckie wojska okupacyjne rozebrały dopiero co odbudowany młyn, aby zwolnić teren pod budowę lotniska wojskowego. Dla właścicieli oznaczało to utratę źródła dochodu w samym środku wojennej niepewności.

Jak młyn odzyskał skrzydła po wojnie?

W 1919 roku Victor Gheysens, chcąc jak najszybciej wznowić działalność, zaczął szukać gotowego młyna na sprzedaż zamiast budować od podstaw. Szczęśliwym trafem trafił na tzw. Statiemolen w pobliskim Deerlijk, który kupił i przetransportował końmi i wozem do Stasegem. Tak odbudowany młyn wrócił do pracy i przez kolejne dekady służył lokalnej społeczności.

Kiedy młyn przestał mleć zboże?

Rodzina Gheysens prowadziła Koutermolen aż do 1948 roku. Później André Gheysens uruchamiał go już tylko okazjonalnie, do 1968 roku — moment, w którym młyn ostatecznie zakończył swoją funkcję produkcyjną i zaczął popadać w zapomnienie.

Jak młyn trafił do De Gavers?

W 1976 roku, gdy konstrukcja znajdowała się w stanie kompletnej ruiny, wykupiła ją gmina Harelbeke. Prowincja Flandria Zachodnia nabyła następnie młyn symbolicznie za jednego franka, a w latach 1981-1986 przeprowadzono jego pełną, drobiazgową renowację połączoną z przeniesieniem do prowincjonalnego domeny De Gavers. Młyn ustawiono na sześciometrowym kopcu, co nadaje mu dziś charakterystyczną, dobrze widoczną z daleka sylwetkę. Oficjalne otwarcie odrestaurowanego obiektu nastąpiło w 1987 roku.

Co warto zobaczyć na miejscu dzisiaj?

Odwiedzający park De Gavers mogą dziś podziwiać Koutermolen jako w pełni odrestaurowany zabytek techniki — drewnianą konstrukcję kozłową osadzoną na wysokim kopcu, otoczoną zielenią rekreacyjnego terenu nad wodą. To punkt, który łączy historię rzemiosła młynarskiego z dzisiejszą funkcją miejsca wypoczynku dla mieszkańców Harelbeke i turystów zwiedzających Leiestreek.

Najczęstsze pytania

Gdzie stoi dziś Koutermolen? W prowincjonalnym parku De Gavers w Harelbeke, na sześciometrowym kopcu.

Ile razy młyn był budowany od nowa? Był odbudowywany kilkukrotnie — po pożarze w 1892 roku, po rozbiórce w 1917 roku oraz w ramach dużej renowacji z lat 1981-1986.

Czy to oryginalny młyn z XVIII wieku? Konstrukcja, którą oglądamy dziś, pochodzi w istocie ze sprowadzonego w 1919 roku młyna Statiemolen z Deerlijk — historia obiektu jest więc splotem kilku różnych budowli noszących tę samą nazwę i pełniących tę samą funkcję w tym samym miejscu.