Kněžice Castle

Zamek Kněžice leży we wsi Kněžice, w gminie obejmującej też pobliską Víską, w kraju wysoczyńskim na Wysoczyźnie Czesko-Morawskiej. To niewielka, ale ciekawa budowla, której historia sięga średniowiecza, a dziś pełni funkcję centrum lokalnego życia.

Jak dawna jest historia tego miejsca?

Pierwsza pisemna wzmianka o Kněžicach pochodzi z 1222 roku. W połowie XIV wieku ród Hrutoviců wzniósł tu dwór obronny wraz z folwarkiem gospodarczym — to właśnie ta warowna siedziba stała się zalążkiem dzisiejszego zamku. Do końca XVI wieku połowa wsi oraz sąsiednie miejscowości, w tym Víska, należały do klasztoru w Želivie, druga połowa pozostawała w rękach rodów szlacheckich, spośród których największe znaczenie miał ród Valdštejnów.

Kto zbudował właściwy zamek?

Pod koniec lat 80. XVI wieku Brtničtí z Valdštejna wznieśli prostokątną budowlę zamkową z wieżą wjazdową, zastępując wcześniejszy dwór obronny. Ród Valdštejnów władał Kněžicami aż do bitwy pod Białą Górą w 1620 roku. Później, aż do 1945 roku, majątek należał do rodu Collaltich, który odcisnął na zamku wyraźne piętro architektoniczne — na początku XVIII wieku dobudowano pierwszą boczną wieżę, a pod koniec tego samego stulecia drugą, nadając budowli barokowy charakter.

Co działo się z zamkiem w XX wieku?

Po 1945 roku obiekt przeszedł na własność miejscowego spółdzielni rolniczej i przez dekady stopniowo popadał w ruinę. Odwrócenie tego losu przyszło dopiero w 2000 roku, gdy gmina Kněžice wykupiła zamek i rozpoczęła jego kompleksową rekonstrukcję. Prace zakończono w październiku 2003 roku.

Co można dziś zobaczyć w zamku?

Odrestaurowany zamek pełni dziś funkcje użyteczne dla całej okolicy, w tym dla mieszkańców Víski. Mieści się w nim siedziba urzędu gminy (ratusz), restauracja oraz niewielkie muzeum poświęcone historii regionu. To rzadki przykład zabytku, który po latach zaniedbania stał się realnym centrum życia społecznego małej gminy, a nie wyłącznie atrakcją turystyczną stojącą pustką poza sezonem.

Jak dotrzeć na miejsce?

Kněžice leżą w powiecie Jihlava, w kraju wysoczyńskim, niedaleko Víski, będącej częścią tej samej gminy. To okolica typowa dla Wysoczyzny Czesko-Morawskiej — spokojna, rolnicza, z rozproszoną zabudową wiejską, dobrze nadająca się na wycieczkę łączącą kilka mniejszych miejscowości regionu w jeden dzień zwiedzania.

Kiedy najlepiej przyjechać?

Ponieważ zamek pełni dziś funkcje administracyjne i gastronomiczne, warto zaplanować wizytę w dni robocze, gdy czynny jest urząd gminy, lub umówić się wcześniej na wizytę w muzeum. Restauracja zwykle działa w szerszych godzinach, co pozwala połączyć zwiedzenie okolicy z posiłkiem na miejscu.

Najczęstsze pytania

Czy zamek w Kněžicach jest oryginalny, czy zrekonstruowany? Budowla ma autentyczne średniowieczne i barokowe korzenie, ale przez dekady po 1945 roku niszczała jako własność spółdzielni rolniczej. Obecny stan to efekt gruntownej rekonstrukcji przeprowadzonej przez gminę w latach 2000–2003.

Kto był właścicielem zamku najdłużej? Ród Collaltich władał majątkiem najdłużej — od czasu po bitwie pod Białą Górą w 1620 roku aż do 1945 roku, czyli przez 325 lat.

Czy w zamku można dziś zjeść posiłek? Tak, w budynku działa restauracja, obok siedziby urzędu gminy i muzeum historii regionu.

Jak zamek jest związany z Víską? Víska jest częścią gminy Kněžice, do której należy zamek, a historycznie obie miejscowości aż do końca XVI wieku należały wspólnie do majątku klasztoru w Želivie.