Josef Hoffmann House

Rodny Dom Josefa Hoffmanna stoi przy głównym rynku Brtnice na Wysoczyźnie, w niepozornej kamienicy, w której w 1870 roku przyszedł na świat jeden z najważniejszych architektów i projektantów wiedeńskiej secesji. Dziś w tym samym budynku działa muzeum poświęcone jego życiu i twórczości, prowadzone wspólnie przez Morawską Galerię w Brnie i wiedeńskie Muzeum Sztuki Użytkowej (MAK).

Dlaczego akurat Brtnice?

Josef Hoffmann urodził się w tym domu i mimo kariery zrobionej w Wiedniu — gdzie współtworzył Secesję Wiedeńską oraz Warsztaty Wiedeńskie (Wiener Werkstätte) — do rodzinnego miasteczka wracał przez całe życie, aż do końca II wojny światowej. Po śmierci rodziców w 1907 roku sam przebudował rodzinny dom na letnią rezydencję dla siebie i sióstr, wprowadzając własne projekty mebli i dekoracji wnętrz w duchu Warsztatów Wiedeńskich, obok zachowanego wyposażenia z epoki biedermeieru.

Co zobaczysz w środku?

Budynek ma znacznie starszą historię niż mogłoby się wydawać. Fundamenty północnej części pochodzą z okolic roku 1500 — gotycki rdzeń widać do dziś w grubych murach i sklepieniu kolebkowym piwnic. Po pożarze w 1760 roku dom połączono w jedną barokową kamienicę, jaką znamy z fasady na rynku.

W powojennej historii dom nie miał łatwo. W 1945 roku został skonfiskowany przez państwo, a Hoffmann nigdy już do Brtnice nie wrócił. Budynek trafił w ręce lokalnej komórki partii komunistycznej, popadł w ruinę, a oryginalne wyposażenie zaginęło. Dopiero po 1989 roku miasto odzyskało obiekt i rozpoczęło jego odbudowę — prace według projektu z lat 1995–1997 zakończono w 2003–2004 roku, opierając się na archiwalnych fotografiach, które sam Hoffmann publikował w ówczesnej prasie. Celem była rekonstrukcja wnętrz w stanie z 1911 roku, czyli tuż po przebudowie dokonanej przez samego architekta.

Stała ekspozycja nosi tytuł „Poseł Piękna" i prowadzi przez życie oraz dorobek Hoffmanna, ze szczególnym uwzględnieniem samego domu rodzinnego, przylegającego do niego ogrodu oraz stodoły. To rzadka okazja, by zobaczyć na własne oczy przestrzeń zaprojektowaną przez jednego z twórców nowoczesnego stylu użytkowego — bez pośrednictwa muzealnych gablot, bo tu architektura sama jest eksponatem.

Jak dotrzeć?

Brtnice leży w kraju Wysoczyzna (Vysočina), niedaleko Jihlavy, więc najwygodniej dojechać samochodem lub autobusem regionalnym — miasteczko jest dobrze skomunikowane z Jihlavą i Brnem. Dom stoi bezpośrednio przy głównym placu miasta (Náměstí Svobody), więc po dotarciu na miejsce trudno go przeoczyć.

Kiedy przyjechać?

Muzeum działa sezonowo, warto sprawdzić aktualne godziny otwarcia przed wizytą, bo mogą się różnić w zależności od pory roku. Zwiedzanie zajmuje zwykle od 30 do 60 minut i dobrze łączy się z krótkim spacerem po samym miasteczku, które samo w sobie ma urokliwy, zabytkowy rynek.

Najczęstsze pytania

Czy to prawdziwy dom, w którym urodził się Hoffmann? Tak — to ten sam budynek, w którym Josef Hoffmann przyszedł na świat w 1870 roku i który później sam przebudował na letnią rezydencję.

Kto zarządza muzeum? Od 2006 roku obiekt jest wspólną placówką Morawskiej Galerii w Brnie i wiedeńskiego MAK (Museum für angewandte Kunst).

Czy wnętrza są oryginalne? Oryginalne wyposażenie zaginęło w czasach komunistycznych. To, co widać dziś, to rekonstrukcja z lat 2003–2004, oparta na archiwalnych fotografiach z czasów Hoffmanna.

Co jeszcze można zobaczyć poza samym domem? Ekspozycja obejmuje też przylegający ogród oraz stodołę, będące częścią historycznego założenia.