Brtnice Castle

Zamek Brtnice to renesansowo-barokowa rezydencja w Kraju Wysoczyna, w miasteczku Brtnice, przez blisko trzysta dwadzieścia lat będąca siedzibą włoskiego rodu Collalto et San Salvatore. Po latach stopniowej odbudowy zamek jest dziś udostępniony zwiedzającym, choć wciąż nosi ślady trwającej renowacji.

Gdzie leży zamek i jak do niego trafić?

Obiekt stoi w samym centrum Brtnicy, niewielkiego miasta w Kraju Wysoczyna, na wschód od Jihlavy. Współrzędne to w przybliżeniu 49,306 N, 15,674 E. Zamek dominuje nad rynkiem i starą zabudową miasteczka, więc trudno go przeoczyć — to naturalny punkt wyjścia do zwiedzania samej Brtnicy.

Jak średniowieczna twierdza zmieniła się w rezydencję?

Najstarsza część założenia to późnogotycka warownia, którą pod koniec wojen husyckich wzniósł Zdeněk z Valdštejna. Jej pozostałości można dziś oglądać na trzecim dziedzińcu zamku. Pod koniec XVI wieku, za czasów Hynka Brtnického z Valdštejna, włoski architekt Baldassare Maggi przebudował dawną twierdzę w obszerną renesansową rezydencję: wschodnie skrzydło pałacowe podniesiono do wysokości gotyckiego pałacu, od zachodu dodano skrzydło z tarasową loggią, a elewacje pokryto sgraffitową boniowaną dekoracją.

Skąd wzięła się na Brtnicy rodzina Collalto?

Po bitwie pod Białą Górą cesarz Ferdynand II sprzedał skonfiskowany majątek brtnicki włoskiemu hrabiemu Rambaldowi XIII z rodu Collalto et San Salvatore, pułkownikowi wojsk cesarskich. Stało się to w latach 1622–1623 i otworzyło okres, w którym Collaltowie władali Brtnicą nieprzerwanie aż do 1945 roku. Za ich czasów przebudowę zamku kontynuowali kolejni włoscy architekci, między innymi Giovanni Battista Pieroni, wcześniej doradca budowlany przy praskiej rezydencji Albrechta z Valdštejna.

Jaki ślad zostawił tu Jan Blažej Santini-Aichel?

Z Brtnicą związany jest też jeden z najsłynniejszych czeskich architektów barokowych, Jan Blažej Santini-Aichel — to jego projektu schody w kościele stojącym tuż za zamkiem, uznawane za ciekawy przykład jego twórczości. W 1760 roku miasto i zamek ucierpiały w wielkim pożarze, a ostatnią większą przebudowę przeprowadził w 1842 roku Antonio Ottaviano, który nadbudował piętro nad dotąd parterowym zachodnim skrzydłem dziedzińca głównego, nadając mu neogotyckie detale.

Co warto zobaczyć wewnątrz?

Na pierwszym piętrze pałacu znajduje się sala z bogatą sztukaterią, której ściany w latach 1723–1724 pokrył malarz K.F. Tepper wielkoformatowymi płótnami przedstawiającymi wizyty habsburskich cesarzy w Brtnicy. To jedno z najbardziej reprezentacyjnych wnętrz całego założenia.

Czy zamek można dziś zwiedzać?

Tak, choć droga do tego była długa. Po dekadach chátrania i stopniowych remontów zamek po raz pierwszy otworzył się dla zwiedzających w 2011 roku. Zwiedzanie odbywa się z przewodnikiem, sezonowo, a ponieważ renowacja wciąż trwa, wnętrza nie są urządzone jak klasyczne, w pełni umeblowane komnaty zamkowe — kontrast między zachowaną architekturą a trwającymi pracami jest wręcz częścią atrakcyjności tego miejsca. Aktualne terminy i godziny warto sprawdzić bezpośrednio przed wizytą, bo zmieniają się sezonowo.

Najczęstsze pytania

Kto zbudował pierwotną twierdzę w Brtnicy? Późnogotycką warownię wzniósł pod koniec wojen husyckich Zdeněk z Valdštejna; jej resztki zachowały się na trzecim dziedzińcu.

Jak długo zamkiem władał ród Collalto? Włoska rodzina Collalto et San Salvatore posiadała Brtnicę od 1622–1623 roku aż do 1945 roku, czyli niemal trzy i pół wieku.

Co w Brtnicy zaprojektował Santini-Aichel? Barokowy architekt Jan Blažej Santini-Aichel jest autorem schodów w kościele stojącym za zamkiem — nie urodził się jednak w Brtnicy, lecz w Pradze.

Od kiedy zamek jest otwarty dla zwiedzających? Po latach stopniowych remontów zamek po raz pierwszy udostępniono publiczności w 2011 roku; zwiedzanie odbywa się sezonowo, z przewodnikiem.