Klasztor kartuzów św. Brunona w Valdicach

Klasztor kartuzów św. Brunona w Valdicach (czes. Kartuziánský klášter svatého Bruna, potocznie Kartouza Valdice) to dawny klasztor kontemplacyjnego zakonu kartuzów w miejscowości Valdice, tuż przy Jičínie, w północno-wschodnich Czechach. Założony w pierwszej połowie XVII wieku przez księcia Albrechta z Valdštejna, po niemal dwustu latach od kasaty zakonu przeszedł zaskakującą metamorfozę — od połowy XIX wieku mieści się tu więzienie, do dziś jeden z najstarszych nieprzerwanie działających zakładów karnych w Czechach.

Kto ufundował klasztor w Valdicach?

Fundatorem był Albrecht Wenzel Eusebius z Valdštejna, książę frydlandzki i naczelny wódz wojsk cesarskich w czasie wojny trzydziestoletniej. Klasztor kartuzów powstał 10 sierpnia 1627 roku jako element jego szerszego, jednolitego założenia urbanistycznego, którego centrum stanowić miał pobliski Jičín — obrana przez Valdštejna stolica jego księstwa. Budowę klasztornych zabudowań ukończono w 1632 roku. W tym samym roku położono kamień węgielny pod klasztorny kościół, którego wznoszenie zajęło znacznie dłużej — prace zakończono dopiero w 1668 roku.

Jak wojna trzydziestoletnia obeszła się z klasztorem?

Mimo możnego fundatora klasztor nie uniknął losu wielu ówczesnych budowli sakralnych w ogarniętych wojną Czechach. W trakcie wojny trzydziestoletniej był wielokrotnie plądrowany — kolejno przez wojska saskie, szwedzkie i cesarskie, które w tamtym okresie wielokrotnie przechodziły przez ten region.

Dlaczego mnisi opuścili Valdice?

Kartuzi mieszkali w klasztorze aż do 1782 roku. Wtedy, na mocy dekretu cesarza Józefa II z 29 stycznia 1782 roku, wspólnota została rozwiązana w ramach szerszej kasaty klasztorów kontemplacyjnych w monarchii habsburskiej. Po zamknięciu budynki przez niemal siedemdziesiąt lat popadały w stopniową ruinę, nie znajdując nowego przeznaczenia.

Jak dawny klasztor stał się więzieniem?

Dopiero w 1856 roku zapadła decyzja o adaptacji opuszczonego zespołu klasztornego na więzienie. Przebudowę zakończono rok później i w 1857 roku otwarto tu zakład karny. Ta funkcja przetrwała do dziś — dawna kartuzja we Valdicach jest najstarszym nieprzerwanie działającym więzieniem w Czechach, a obecnie służy jako placówka dla osób odbywających najsurowsze wyroki.

Co jest wyjątkowego w architekturze klasztoru?

Zespół klasztorny w Valdicach uznawany jest za jedną z najważniejszych realizacji wczesnego baroku włoskiego na ziemiach czeskich i za jeden z najcenniejszych zabytków barokowych w całym powiecie jičińskim. To właśnie skala i jednorodność barokowego założenia — świadectwo ambicji Valdštejna wobec swojej rezydencjonalnej stolicy — czynią z niego obiekt wyróżniający się na tle regionu.

Najczęstsze pytania

Czy dawny klasztor w Valdicach można zwiedzać? Budynek od połowy XIX wieku pełni funkcję czynnego więzienia, dlatego dostęp do wnętrz jest ograniczony i podlega odrębnym zasadom obowiązującym na terenie zakładu karnego.

Gdzie dokładnie znajduje się dawny klasztor? W miejscowości Valdice, bezpośrednio sąsiadującej z Jičínem w północno-wschodnich Czechach.

Kto założył klasztor kartuzów w Valdicach? Albrecht z Valdštejna, książę frydlandzki, jako część swojego zamysłu urbanistycznego skupionego wokół Jičína.

Od kiedy budynek pełni funkcję więzienia? Od 1857 roku, co czyni go najstarszym nieprzerwanie działającym więzieniem w Czechach.