Jewish cemetery in Jičín

Żydowski cmentarz w Jičínie to jeden z najlepiej zachowanych zabytków dawnej społeczności żydowskiej w północno-wschodnich Czechach. Leży na skraju lasu Obora, w pobliżu Loggii Wallensteina, około dwóch kilometrów od centrum miasta, w części zwanej Jičín-Sedličky.

Skąd wzięła się ta nekropolia?

Początki cmentarza sięgają połowy XVII wieku. W 1651 roku ówczesny właściciel majątku, Rudolf z Tiefenbachu, wydał list ochronny pozwalający Żydom osiedlać się w Jičínie, prowadzić handel oraz nabyć grunt pod założenie własnego miejsca pochówku. To właśnie na tej podstawie powstał cmentarz, który przetrwał do dziś, choć jego dokładna data założenia bywa w źródłach podawana jako "przed 1652 rokiem" lub wprost jako 1651.

Co można dziś zobaczyć na miejscu?

Na terenie nekropolii zachowało się ponad 350 nagrobków pochodzących z okresu od XVIII do XX wieku – najstarszy zachowany kamień datowany jest na 1734 rok. Większość macew ma formę barokową lub klasycystyczną, a wiele z nich nosi podwójne inskrypcje – w języku hebrajskim i czeskim, co odzwierciedla stopniowe wtapianie się miejscowej społeczności żydowskiej w czeskojęzyczne otoczenie. Na cmentarzu znajduje się także tablica pamiątkowa poświęcona ofiarom nazizmu.

W 1888 roku teren cmentarza powiększono o sąsiednią działkę, a wraz z rozbudową powstał niewielki dom pogrzebowy (tzw. tahara), służący do rytualnego obmycia zmarłych przed pochówkiem.

Jak długo cmentarz był użytkowany?

Nekropolia funkcjonowała nieprzerwanie przez blisko trzy stulecia. Ostatni udokumentowany pochówek odbył się w 1949 roku, co czyni ten cmentarz świadectwem losów lokalnej społeczności żydowskiej aż do okresu powojennego, gdy jej liczebność drastycznie się zmniejszyła w wyniku Holokaustu.

Co działo się z cmentarzem w kolejnych dekadach?

Przez wiele lat po zaprzestaniu pochówków miejsce było zaniedbywane, a w kolejnych dekadach wielokrotnie dewastowane – część nagrobków przewrócono, a niektóre skradziono. Sytuacja zaczęła się zmieniać na początku lat 90. XX wieku: od 1992 roku prowadzone są systematyczne prace porządkowe i renowacyjne, dzięki którym cmentarz stopniowo odzyskuje dawny wygląd. W 1993 roku Ministerstwo Kultury Republiki Czeskiej wpisało cmentarz na listę zabytków kultury, co zapewniło mu formalną ochronę prawną.

Jakie inne żydowskie zabytki znajdują się w Jičínie?

Cmentarz to nie jedyny ślad obecności społeczności żydowskiej w mieście. W historycznym centrum, równolegle do północnej pierzei rynku, biegnie dawna ulica żydowska – dziś ulica Židovská. Znajduje się tam także synagoga, której korzenie sięgają drugiej połowy XVIII wieku – obecny, klasycystyczny wygląd budynek zawdzięcza odbudowie po pożarze w 1840 roku.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się cmentarz? Na skraju lasu Obora, niedaleko Loggii Wallensteina, w dzielnicy Jičín-Sedličky, około dwóch kilometrów od centrum miasta.

Ile nagrobków zachowało się do dziś? Ponad 350, w tym najstarszy z 1734 roku.

Kiedy odbył się ostatni pochówek? W 1949 roku.

Czy cmentarz jest chroniony prawnie? Tak, od 1993 roku figuruje na liście zabytków kultury Republiki Czeskiej, a od 1992 roku trwają prace renowacyjne.

Czy warto połączyć zwiedzanie z innymi miejscami w Jičínie? Tak – w pobliżu, w historycznym centrum, znajdują się dawna ulica żydowska (Židovská) oraz synagoga z XVIII wieku.