Socha Panny Marie Rušánské

Socha Panny Marie Rušánské stoi na Komenského náměstí w Jiczynie i jest jednym z tych pomników, których historia jest ciekawsza niż sam wygląd rzeźby. Dzieło powstało w połowie XVIII wieku, a jego niezwykła nazwa kryje w sobie opowieść o czarnej Madonnie, kulcie maryjnym i zmianie nazwy jednego z głównych placów miasta.

Skąd wzięła się nazwa "Rušánská"?

Impulsem do powstania rzeźby była ukraińska ikona z XVI wieku, przedstawiająca Matkę Boską o ciemnym odcieniu skóry – tzw. czarną Madonnę. Ikona ta, uznawana za cudowną, trafiła do jiczyńskiego kościoła św. Ignacego i to właśnie ona zainspirowała fundatorów do postawienia w mieście kamiennej figury nawiązującej do tego wizerunku. Nazwa "Rušánská" odnosi się właśnie do pochodzenia tej ikony i towarzyszącego jej kultu, a nie do miejscowości czy postaci związanej bezpośrednio z Jiczynem.

Gdzie stoi rzeźba?

Pomnik znajduje się na dzisiejszym Komenského náměstí – jednym z placów w centrum Jiczyna, w regionie Kraj Hradecki (okres Jiczyn). Co ciekawe, aż do 1919 roku plac nosił inną nazwę: Mariánské náměstí (plac Mariański), właśnie ze względu na stojącą tam figurę Marii. Dopiero po 1919 roku zmieniono nazwę placu na obecną, upamiętniającą Jana Amosa Komeńskiego.

Dlaczego to miejsce było ważne dla mieszkańców?

Fakt, że przez blisko dwa stulecia centralny plac miasta funkcjonował pod nazwą związaną z tym właśnie posągiem, pokazuje, jak silne znaczenie religijne i symboliczne miała ta figura dla lokalnej społeczności. Kult maryjny związany z czarną ikoną z kościoła św. Ignacego był na tyle żywy, że to on, a nie inne obiekty czy postaci historyczne, przez dziesięciolecia definiował tożsamość tego miejsca w przestrzeni miasta.

Co warto zobaczyć w okolicy?

Ponieważ historia rzeźby jest ściśle powiązana z ikoną z kościoła św. Ignacego, warto połączyć spacer do posągu na Komenského náměstí z odwiedzinami tej świątyni – to tam znajdowało się pierwotne źródło inspiracji dla jiczyńskich fundatorów. Sam plac leży w ścisłym centrum miasta, w otoczeniu innych zabytkowych obiektów typowych dla historycznej zabudowy Jiczyna.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstała socha Panny Marie Rušánské? Rzeźba została wykonana w połowie XVIII wieku.

Co oznacza określenie "Rušánská"? Nazwa nawiązuje do XVI-wiecznej ukraińskiej ikony przedstawiającej Matkę Boską o ciemnej karnacji (czarną Madonnę), która zainspirowała powstanie posągu.

Gdzie znajdowała się ikona, która zainspirowała rzeźbę? Ikona była przechowywana w kościele św. Ignacego w Jiczynie.

Gdzie dziś stoi pomnik? Na Komenského náměstí w centrum Jiczyna.

Czy plac zawsze nosił obecną nazwę? Nie – do 1919 roku plac nazywał się Mariánské náměstí, właśnie od tej figury. Dopiero potem zmieniono nazwę na Komenského náměstí.