Church of Saint James the Older

Kościół św. Jakuba Starszego to barokowa świątynia stojąca w dzielnicy Staré Město w historycznym centrum Jiczyna, tuż przy Bramie Valdickiej. Budynek łączy kryty korytarz prowadzący wprost do sąsiedniego zamku Wallensteinów, co od razu podpowiada, kto stał za jego powstaniem.

Skąd wziął się ten kościół?

Fundatorem był Albrecht von Wallenstein, wszechwładny wódz i właściciel Jiczyna w pierwszej połowie XVII wieku. Gdy przekazał pierwotny, średniowieczny kościół parafialny pod wezwaniem św. Jakuba jezuitom (którzy postawili obok niego swoje kolegium), potrzebował nowej świątyni dla miasta. Kamień węgielny pod budowę położono w 1627 roku, na działkach po wyburzonych mieszczańskich domach, tuż obok własnej rezydencji Wallensteina. Projekt przygotował włoski architekt Giovanni Battista Pieroni, nadworny budowniczy księcia, znany też z prac przy fortyfikacjach i pałacach na terenie dzisiejszych Czech.

Jak wygląda architektura?

Kościół zaprojektowano na planie krzyża greckiego, z narożnymi kaplicami przypominającymi wieże i wysuniętą, pilastrową fasadą od strony placu. To rozwiązanie typowe dla wczesnego baroku środkowoeuropejskiego, gdzie centralny plan podkreślał rangę fundatora i jego ambicje wobec nowo zakładanego miasta rezydencjonalnego. Bezpośrednie połączenie korytarzem z zamkiem pozwalało Wallensteinowi i jego dworowi uczestniczyć w nabożeństwach bez wychodzenia na ulicę.

Co przetrwała ta świątynia?

Losy budynku nie były spokojne. W 1681 roku kościół strawił pożar na tyle poważny, że trzeba było na nowo tynkować całe wnętrze, a na piętrze urządzono wówczas dwie loże (oratoria) dla miejscowej szlachty. Po odbudowie świątynię konsekrowano ponownie w 1701 roku. Kolejny pożar dotknął budynek w 1768 roku, wymuszając następne prace naprawcze. Mimo tych zniszczeń kościół zachował swój barokowy charakter i do dziś pełni funkcję głównej świątyni rzymskokatolickiej parafii Jiczyn, wchodzącej w skład dekanatu diecezji królowohradeckiej.

Jak dotrzeć i co warto wiedzieć przed wizytą?

Kościół stoi w samym sercu starego miasta, w odległości spaceru od rynku i zamku, więc najwygodniej dotrzeć tu pieszo, zwiedzając jednocześnie resztę historycznej zabudowy Jiczyna. Bryła budynku i jego bezpośrednie sąsiedztwo z zamkiem świetnie ilustrują, jak wyglądało planowanie miasta rezydencjonalnego w XVII wieku – warto spojrzeć na oba obiekty razem, żeby zrozumieć logikę połączenia sakralnego i świeckiego centrum władzy.

Najczęstsze pytania

Kto ufundował kościół św. Jakuba Starszego w Jiczynie? Fundatorem był Albrecht von Wallenstein, który zlecił budowę w 1627 roku po przekazaniu pierwotnego kościoła parafialnego jezuitom.

Kto był architektem? Budowę zaprojektował Giovanni Battista Pieroni, włoski architekt działający na dworze Wallensteina.

Dlaczego kościół jest połączony z zamkiem? Kryty korytarz łączący świątynię z rezydencją Wallensteinów umożliwiał fundatorowi i jego dworowi udział w nabożeństwach bez konieczności wychodzenia na zewnątrz.

Czy budynek zachował się w oryginalnej formie? Nie w pełni – pożary w 1681 i 1768 roku wymusiły odbudowę wnętrza, w tym dodanie lóż szlacheckich po pierwszym pożarze, jednak bryła i plan na krzyżu greckim pozostały barokowe.