Military cemetery in Kbelnice

Cmentarz wojenny w Kbelnicach to niewielka nekropolia wojskowa położona na północ od wsi Kbelnice w okresie Jičín, w regionie kralovehradeckim we wschodnich Czechach. Powstał jako miejsce pamięci po jednej z decydujących bitew wojny austro-pruskiej z 1866 roku i dziś jest jednym z lepiej zachowanych cmentarzy wojennych z tego konfliktu w Czechach.

Jak dotrzeć?

Cmentarz znajduje się przy drodze prowadzącej z Kbelnic w kierunku Turnova, po lewej stronie, kilkanaście kilometrów od Jičína. Okolica leży na obrzeżach Czeskiego Raju (Český ráj), niedaleko znanych atrakcji regionu, takich jak zamek Hrubá Skála czy ruiny Trosky. Najlepszym punktem wyjścia jest Jičín lub Turnov — z obu miast dojazd samochodem zajmuje kilkanaście–dwadzieścia minut, a cmentarz można łatwo włączyć w trasę zwiedzania Czeskiego Raju.

Co wydarzyło się w tym miejscu?

29 czerwca 1866 roku w okolicach Jičína rozegrała się jedna z bitew wojny austro-pruskiej — starcie wojsk austriackich i saskich z armią pruską, zakończone klęską strony austriacko-saskiej i otwarciem drogi na Pragę dla wojsk pruskich. Według tablicy umieszczonej w kostnicy cmentarza w bitwie zginęło 45 oficerów i 445 żołnierzy armii austriackiej, 14 oficerów i 179 żołnierzy armii saskiej oraz 21 oficerów i 308 żołnierzy armii pruskiej.

Sam cmentarz założono w 1891 roku na ziemi przekazanej przez Karela Řezníčka, piwowara z Hrubej Skały. W kolejnych latach na teren nekropolii przeniesiono szczątki i pomniki poległych żołnierzy z pojedynczych mogił rozsianych po polu bitwy oraz z likwidowanych mniejszych cmentarzy wojennych w regionie. Dziś na powierzchni niespełna 1900 m² znajduje się ponad pięćdziesiąt grobów i pomników wojennych, w tym mogiły masowe żołnierzy austriackich, pruskich i saskich, a także pomniki poświęcone konkretnym jednostkom — między innymi 18. batalionowi strzelców polnych i 18. pułkowi piechoty. Zachowały się również pojedyncze groby oficerskie, między innymi kapitana Philippa Kowarika i kapitana Ottokara Freiherra von Brauna.

Co warto zobaczyć?

Centralnym punktem cmentarza jest kaplica z kostnicą (ossarium), wzniesiona w latach 1904–1906 w stylu secesyjnym. W jej wnętrzu złożono część szczątków żołnierzy przeniesionych z pola bitwy, a na tablicy umieszczonej na budynku zapisano liczby poległych w poszczególnych armiach. Kaplica jest wpisana na listę zabytków kultury Republiki Czeskiej, a cały teren cmentarza figuruje w Centralnej Ewidencji Grobów Wojennych (Centrální evidence válečných hrobů), prowadzonej przez czeskie Ministerstwo Obrony.

Spacerując między nagrobkami, można odczytać inskrypcje w języku niemieckim i czeskim, dokumentujące pochodzenie i przynależność wojskową poległych. Miejsce zachowało spokojny, kontemplacyjny charakter — otoczone drzewami i rzadko odwiedzane, kontrastuje z pobliskimi, bardziej uczęszczanymi atrakcjami Czeskiego Raju.

Kiedy przyjechać?

Cmentarz jest dostępny przez cały rok, ale najwygodniej zwiedzać go od wiosny do jesieni, gdy pogoda pozwala na spokojny spacer po terenie i okolicznych szlakach Czeskiego Raju. Warto połączyć wizytę z wycieczką do pobliskich zamków — Hrubej Skały czy Trosek — i potraktować cmentarz jako historyczny przystanek na trasie po regionie.

Najczęstsze pytania

Z jakim wydarzeniem historycznym związany jest cmentarz w Kbelnicach? Z bitwą pod Jičínem, która rozegrała się 29 czerwca 1866 roku w trakcie wojny austro-pruskiej.

Kiedy powstał cmentarz? W 1891 roku, na ziemi przekazanej przez Karela Řezníčka, piwowara z Hrubej Skały.

Co można zobaczyć na miejscu? Ponad pięćdziesiąt grobów i pomników wojennych, secesyjną kaplicę z kostnicą z lat 1904–1906 oraz pomniki poświęcone poszczególnym jednostkom wojskowym.

Czy cmentarz jest chroniony jako zabytek? Tak — kaplica jest wpisana na listę zabytków kultury Czech, a cały cmentarz znajduje się w Centralnej Ewidencji Grobów Wojennych.