House of Egon Schiele

Dom Egona Schielego stoi w Plešivcu — spokojnej dzielnicy Českého Krumlova rozłożonej na cyplu otoczonym zakolem Wełtawy, po drugiej stronie rzeki niż historyczna starówka z zamkiem. To tutaj austriacki malarz Egon Schiele urządził sobie na początku XX wieku pracownię i spędził jeden z najbardziej burzliwych okresów swojego krótkiego życia.

Dlaczego Schiele trafił akurat do Krumlova?

Malarz nie przyjechał do miasta przypadkiem. Jego matka, Marie Schiele z domu Soukupová, pochodziła z Krumlova i przez lata mieszkała w kamienicy przy dzisiejszej ulicy Parkán, niedaleko centrum. Dla Egona miasto nad Wełtawą było więc rodzinnym zakątkiem — malownicze, senne uliczki i gotycko-renesansowa zabudowa przyciągały go z dala od zgiełku Wiednia. To właśnie w Plešivcu, z dala od oczu mieszczańskiego towarzystwa starówki, założył pracownię, w której malował i rysował.

Skandal, który wygnał artystę z miasta

Krumlov na początku XX wieku był miasteczkiem konserwatywnym, a styl życia Schielego szybko wzbudził niechęć lokalnej społeczności. Malarz mieszkał w Plešivcu ze swoją partnerką, modelką Wally Neuzil, nie kryjąc się z tym związkiem, a do pozowania zapraszał także młode mieszkanki miasteczka — jego śmiałe, ekspresyjne akty budziły oburzenie równie mocno, jak sam nieformalny układ. Napięcie narastało do tego stopnia, że mieszkańcy wprost dali artyście do zrozumienia, że nie jest tu mile widziany, i po kilku miesiącach musiał opuścić miasto. Ten epizod, choć krótki, odcisnął trwały ślad na jego twórczości — widoki miasteczka, z charakterystycznym gąszczem dachów i wąskimi uliczkami, wracały potem w jego obrazach, między innymi w cyklu określanym jako „Martwe Miasto”.

Co dziś można zobaczyć?

Sam budynek w Plešivcu to skromny, historyczny dom mieszkalny — świadek epizodu, który dziś jest jednym z ważniejszych punktów na turystycznym szlaku śladami Schielego w Krumlovie. To miejsce docenią przede wszystkim miłośnicy historii sztuki i biografii artysty, szukający autentycznego kontekstu za jego obrazami, a nie efektownej ekspozycji muzealnej. Warto połączyć spacer po Plešivcu z wizytą w Egon Schiele Art Centrum, mieszczącym się w dawnym browarze przy starówce — to tam znajduje się stała ekspozycja jego prac i pełniejsza opowieść o związkach malarza z miastem.

Jak dotrzeć?

Plešivec leży w spacerowej odległości od Zamku Krumlovskiego i rynku — wystarczy przejść przez most na Wełtawie i zejść w stronę rzeki po przeciwnej stronie od starówki. Dzielnica zachowała kameralny, mało turystyczny charakter, więc spacer tędy to też dobra okazja, by zobaczyć miasto z innej, bardziej autentycznej perspektywy niż z zatłoczonych uliczek centrum.

Kiedy przyjechać?

Najlepiej wiosną lub wczesną jesienią, gdy w samym Krumlovie jest mniej tłumów niż w szczycie lata, a spokojne uliczki Plešivca można zwiedzać bez pośpiechu. Dzielnica jest dostępna przez cały rok, ponieważ to zwykła część miasta, a nie płatna atrakcja z ograniczonymi godzinami otwarcia.

Najczęstsze pytania

Czy dom jest otwarty dla zwiedzających w środku? Budynek pełni funkcję mieszkalną i historyczną pamiątkę w przestrzeni publicznej — nie jest to muzeum z regularnymi godzinami otwarcia. Pełną ekspozycję poświęconą Schielemu znajdziesz w Egon Schiele Art Centrum w centrum miasta.

Dlaczego Schiele musiał opuścić Krumlov? Konserwatywni mieszkańcy nie zaakceptowali jego związku z Wally Neuzil bez ślubu ani obecności młodych modelek pozujących do aktów w jego pracowni — presja społeczna zmusiła go do wyjazdu po kilku miesiącach.

Jaki związek Schiele miał z miastem poza pracownią? Jego matka pochodziła z Krumlova, więc więzi rodzinne sięgały głębiej niż sam epizod z pracownią — to one w ogóle sprowadziły malarza w te strony.

Ile czasu zajmuje zwiedzenie okolicy? Sam spacer po Plešivcu i zobaczenie domu z zewnątrz to kwestia 20-30 minut, ale warto doliczyć czas na przejście przez most i rzut oka na panoramę zamku z tej strony rzeki.