Holovousy

Holovousy to niewielka gmina w powiecie Jičín, w kraju hradeckim, obejmująca cztery części: Holovousy, Chodovice, Chloumky i Dolní Mezihoří. Miejscowość znana jest przede wszystkim z zabytkowego zamku i wieloletniej tradycji sadownictwa, dzięki której trafiła na mapę czeskiej nauki rolniczej.

Jak dotrzeć?

Holovousy leżą w bezpośrednim sąsiedztwie Hořic, kilkanaście kilometrów od Jičína, w regionie Podchlumí u podnóża wzgórz Zvičinsko-kozákovského hřbetu. To dogodny punkt wypadowy dla osób zwiedzających wschodnie Czechy między Hradcem Králové a Jičínem – okolica jest płaska lub lekko pofałdowana, dobrze nadaje się na wycieczki rowerowe i piesze łączące kilka sąsiednich wsi.

Co zobaczysz?

Sercem miejscowości jest zamek w Holovousach – pierwotnie barokowa rezydencja wzniesiona na miejscu gotyckiej twierdzy, o której pierwsza wzmianka pisemna pochodzi z 1433 roku. Siedziba należała niegdyś do rodu Holovouských. Na początku XX wieku, po zakupie majątku przez dr. Františka Malinskiego w 1904 roku, budynek przebudowano w latach 1906–1907 według projektu architekta Jana Vejrycha, nadając mu pseudogotycki i secesyjny charakter widoczny do dziś.

Od 1951 do 2015 roku w murach zamku mieścił się Instytut Badawczo-Hodowlany Sadownictwa (Výzkumný a šlechtitelský ústav ovocnářský), zanim placówka przeniosła się do nowo wybudowanej siedziby. To właśnie dzięki niej Holovousy stały się jednym z ważniejszych ośrodków sadowniczych w Czechach – od końca XVIII wieku uprawia się tu lokalną odmianę jabłoni „holovouský malináč”, która stała się inspiracją dla herbu i flagi gminy.

Wokół zamku rozciąga się park o powierzchni około 1,5 hektara, w którym rośnie 20 gatunków drzew iglastych i 66 gatunków liściastych. W parku zachowały się rzeźby pochodzące z drugiej połowy XVIII wieku, co czyni go interesującym celem krótkiego spaceru po zwiedzeniu samego zamku.

W sąsiedniej części gminy, Chodovicach, warto zobaczyć kościół św. Bartłomieja – lokalny punkt orientacyjny i świadectwo dawnej historii osadniczej tych okolic.

Kiedy przyjechać?

Najlepszą porą na wizytę jest wiosna i lato, gdy park zamkowy zieleni się pełną gamą gatunków drzew, a okoliczne sady – nawiązujące do tradycji uprawy jabłoni – prezentują się najbardziej malowniczo. Jesień to z kolei czas zbiorów owoców, co dobrze koresponduje z sadowniczą historią miejsca. Zimą Holovousy pozostają spokojnym, kameralnym celem dla osób szukających ciszy z dala od turystycznego tłoku.

Najczęstsze pytania

Czym słynie zamek w Holovousach? Przede wszystkim tym, że przez ponad 60 lat, od 1951 do 2015 roku, mieścił się w nim Instytut Badawczo-Hodowlany Sadownictwa – jedna z ważniejszych placówek naukowych zajmujących się uprawą owoców w Czechach.

Skąd pochodzi obecny, pseudogotycko-secesyjny wygląd budynku? Zawdzięcza go przebudowie z lat 1906–1907, przeprowadzonej na zlecenie dr. Františka Malinskiego według projektu architekta Jana Vejrycha, na bazie starszej barokowej rezydencji.

Co warto zobaczyć poza samym zamkiem? Otaczający go park z osiemnastowiecznymi rzeźbami oraz kościół św. Bartłomieja w sąsiednich Chodovicach, jednej z czterech części gminy.

Skąd wzięła się odmiana jabłek związana z Holovousami? „Holovouský malináč” uprawiana jest w okolicy od końca XVIII wieku i stała się na tyle rozpoznawalna, że trafiła na herb i flagę gminy.