Brama nr 2 Stoczni Gdańskiej

Brama nr 2 Stoczni Gdańskiej to jedno z najważniejszych miejsc w najnowszej historii Polski. Przez tę bramę prowadziła droga na teren zakładu, a w sierpniu 1980 roku stała się ona symbolem strajku, który zapoczątkował powstanie pierwszego niezależnego związku zawodowego w bloku wschodnim.

Czym jest Brama nr 2?

Stocznia Gdańska miała kilka wejść, ale to właśnie ta brama uchodziła za główne. Powód jest prosty: znajduje się blisko budynków dyrekcji przedsiębiorstwa i ma dogodne połączenie ze Śródmieściem Gdańska oraz dworcem kolejowym Gdańsk Główny. Dziś jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów Gdańska i naturalnym przystankiem na trasie po historycznej stoczni.

Dlaczego brama stała się symbolem?

Strajk w stoczni rozpoczął się 14 sierpnia 1980 roku. Robotnicy gromadzili się na placu między bramą a budynkiem dyrekcji. Na portierni obok bramy zawisły tablice z postulatami, a przed nią zbierali się mieszkańcy Gdańska, którzy przynosili strajkującym kwiaty i jedzenie, a także modlili się razem z nimi. To stąd świat obserwował kolejne etapy protestu, a Lech Wałęsa, przewodniczący Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego, występował przed tłumem zgromadzonym przy wejściu.

W trakcie strajku bramę obserwowała także Służba Bezpieczeństwa. Prowadzona w sierpniu 1980 roku akcja inwigilacyjna, nazwana „Brama”, skupiała się głównie na tym wejściu, z ukrytymi punktami obserwacyjnymi w pobliżu.

Strajk zakończył się podpisaniem porozumień 31 sierpnia 1980 roku. Dały one robotnikom prawo do tworzenia niezależnych, samorządnych związków zawodowych i do strajku. Tablice z 21 postulatami strajkujących zostały później wpisane na listę UNESCO Pamięć Świata.

Jak wygląda brama i jaki ma status?

Brama jest zabytkiem objętym ochroną od 1999 roku. W maju 2012 roku miasto zawiesiło nad nią odtworzony napis „Stocznia Gdańska im. Lenina”, by przywrócić bramie wygląd z czasów strajku. Decyzja wywołała spór polityczny, a pod koniec sierpnia tego samego roku działacze „Solidarności” odcięli litery i order, które potem oddano miastu. W 2014 roku Historyczna Stocznia Gdańska wraz z bramą otrzymała Znak Dziedzictwa Europejskiego.

Przy bramie często odbywają się uroczystości rocznicowe sierpnia 1980 roku.

Co warto zobaczyć w okolicy?

Zaraz obok stoi Europejskie Centrum Solidarności z wystawą stałą o historii ruchu Solidarność, w tym o strajku sierpniowym. Obok bramy stoi też Pomnik Poległych Stoczniowców 1970, upamiętniający ofiary Grudnia 1970 roku. Całość tworzy spójny szlak historyczny, który łatwo zwiedzić w ciągu kilku godzin. Spacer zaczyna się zwykle właśnie przy bramie, a stąd można ruszyć dalej w głąb terenów postoczniowych.

Najczęstsze pytania

Czy Brama nr 2 była głównym wejściem do stoczni? Tak, uchodziła za główne wejście, bo leży blisko dyrekcji oraz ma dobre połączenie ze Śródmieściem i dworcem Gdańsk Główny.

Kiedy rozpoczął się strajk w sierpniu 1980 roku? Strajk w Stoczni Gdańskiej ogłoszono 14 sierpnia 1980 roku.

Czy brama jest zabytkiem? Tak, jest objęta ochroną konserwatorską od 1999 roku, a w 2014 roku weszła do obszaru uhonorowanego Znakiem Dziedzictwa Europejskiego.

Co stało się z napisem z imieniem Lenina? W 2012 roku odtworzono go, aby przywrócić bramie wygląd z 1980 roku, ale po protestach działacze „Solidarności” zdjęli go jeszcze w tym samym roku.

Czy można dojść tu pieszo z centrum Gdańska? Tak, brama leży w pobliżu Śródmieścia i dworca, więc dotarcie na piechotę zajmuje zwykle kilkanaście minut.