Dwór Bractwa św. Jerzego w Gdańsku

Dwór Bractwa św. Jerzego w Gdańsku to późnogotycki budynek stojący przy Targu Węglowym, w sąsiedztwie Złotej Bramy i Drogi Królewskiej. Zwarta, ceglana bryła z krenelażem i narożnymi wieżyczkami uchodzi za jedną z najciekawszych świeckich budowli gotyckich w mieście, a jej wygląd zdradza wyraźne wpływy flamandzkie.

Kto i kiedy zbudował Dwór Bractwa św. Jerzego?

Budowę prowadzono w latach 1487–1494, a wykonawcą był Jan Glothau (Hans Glothau). Gmach miał służyć jako siedziba bractwa strzeleckiego Głównego Miasta Gdańska. Wcześniej jego członkowie spotykali się w Dworze Artusa, jednak rosnąca konfraternia potrzebowała własnego miejsca na ćwiczenia, uroczystości i zebrania. Na parterze urządzono strzelnicę łuczniczą wraz z pomieszczeniami na sprzęt, a wyżej znalazła się wielka sala obrad ze stropem drewnianym.

Jak wygląda budynek?

Dwór wzniesiono na planie kwadratu o boku około 17 metrów, jako dwukondygnacyjną, zwartą bryłę. Ściany z cegły ułożono wątkiem flamandzkim, a całość przykrywa dach dachówkowy. Elewacje wieńczą ozdobne attyki z blankami, a na narożach sterczą wieżyczki z otworami przypominającymi strzelnice. Od strony wschodniej wystaje cylindryczna klatka schodowa, a w środkowej części ścian północnej i zachodniej zawieszono wieloboczne wykusze. Fasady dzielą profilowane pilastry, okna wspierają kroksztyny, a u podstaw wieżyczek i konsol widać półplastyczne maski. Parter przykrywa sklepienie kolebkowe.

Czym zajmowało się bractwo?

Bractwo św. Jerzego było stowarzyszeniem rycerskim i strzeleckim. Jego członkowie organizowali turnieje, uczty i widowiska na wzór pojedynków rycerskich, a także prowadzili działalność charytatywną. Sala na piętrze służyła ceremoniom, przedstawieniom teatralnym i biesiadom.

Dalsze losy gmachu

Pod koniec XVI wieku budynek przebudowano: powiększono okna, tynkowano i malowano elewacje, a dach zwieńczono hełmem z figurą św. Jerzego. W 1647 roku bractwo opuściło dwór, a wnętrza przejęła izba kupiecka, działająca tu do 1798 roku, gdy obiekt stał się własnością miasta. W późniejszym czasie na parterze mieściła się odwach, a na piętrze szkoła sztuk pięknych. Pod koniec XIX wieku przywrócono pierwotny wygląd, usuwając nowożytne przeróbki.

W 1945 roku dach został uszkodzony, część ściany wschodniej runęła, a wnętrze wypaliło się. Odbudowę przeprowadzono w latach 1950–1953 z myślą o Stowarzyszeniu Architektów Polskich. Obiekt nazywano dawniej także Junkerhofem.

Najczęstsze pytania

Gdzie stoi Dwór Bractwa św. Jerzego? Przy Targu Węglowym 27 w Głównym Mieście Gdańska, tuż obok Złotej Bramy.

Czy można zwiedzać wnętrza? Dostęp do wnętrz bywa ograniczony. Na jednej z kondygnacji działa restauracja, a w budynku odbywają się też wydarzenia kulturalne, w tym koncerty. Warto sprawdzić aktualne informacje przed wizytą.

Czy to to samo co Dwór Artusa? Nie. To dwa różne budynki. Dwór Artusa stoi przy Długim Targu i był wcześniejszym miejscem spotkań bractwa, natomiast dwór przy Targu Węglowym zbudowano później jako jego własną siedzibę.

Dlaczego warto go zobaczyć? To rzadki w Gdańsku przykład świeckiej architektury gotyckiej o charakterze obronno-reprezentacyjnym, ciekawy zwłaszcza dla miłośników ceglanych detali, wieżyczek i krenelaży.