Ezaart Mill

Molen van Ezaart to zabytkowy wiatrak typu młyn koźlisty (gristmill), stojący na piaszczystej wydmie w Ezaart — jednym z dwunastu przysiółków belgijskiej gminy Mol w prowincji Antwerpia. Rozpiętość skrzydeł wiatraka wynosi 24 metry, a sam obiekt jest ostatnim czynnym młynem spośród ośmiu, jakie niegdyś działały na terenie gminy.

Kiedy powstał młyn w Ezaart?

Konstrukcję wzniesiono w 1856 roku z inicjatywy młynarza Karela Heylena z pobliskiego Geel. Wiatrak od początku pełnił funkcję młyna zbożowego i taką rolę zachował do dziś, choć w ciągu blisko dwóch stuleci istnienia przechodził liczne remonty i modernizacje.

Jak wyglądała historia obiektu?

W 1913 roku młyn otynkowano i pobielono wapnem, co nadało mu charakterystyczny, jasny wygląd widoczny na wcześniejszych fotografiach. Przełomowym i tragicznym momentem w historii budowli była gwałtowna burza z 21 marca 1957 roku, która poważnie uszkodziła konstrukcję. Mimo zniszczeń władze lokalne dostrzegły wartość zabytkową obiektu — 23 czerwca 1960 roku młyn został wpisany na listę chronionych zabytków.

W 1958 roku młyn trafił w ręce gminy Mol oraz belgijskiego centrum badawczego energii jądrowej (Studiecentrum voor Kernenergie), co zabezpieczyło jego dalsze losy finansowo i formalnie. Pełną, funkcjonalną restaurację przeprowadził w 1984 roku młynarz Adriaens z holenderskiego Weert — od tego czasu wiatrak odzyskał zdolność do pracy i mielenia zboża.

Jakie prace konserwatorskie prowadzono w XXI wieku?

Historia młyna nie kończy się na renowacji z lat 80. W 2003 roku odnowiono tynki, schody oraz drzwi wejściowe. Dwa lata później, w 2005 roku, zamontowano nowy krzyż skrzydłowy (wing cross) — element kluczowy dla prawidłowego działania mechanizmu wiatrakowego. W 2008 roku prace objęły tzw. brodę młyna (osłonę górnej części konstrukcji), a w 2021 roku obiekt przeszedł kompleksową renowację, obejmującą m.in. wieńce i korpus wiatraka.

Dlaczego młyn w Ezaart jest ważny dla regionu?

Molen van Ezaart to jedyny zachowany i wciąż sprawny wiatrak spośród ośmiu, które historycznie funkcjonowały na terenie gminy Mol. Status prawnie chronionego zabytku od 1960 roku sprawia, że obiekt jest traktowany jako element lokalnego dziedzictwa kulturowego i przemysłowego, świadczący o dawnym rzemiośle młynarskim regionu Kempen. Gmina i lokalna społeczność regularnie organizują wydarzenia związane z młynem — przykładem są obchody rocznicowe, takie jak święto z okazji 170-lecia istnienia budowli.

Co warto wiedzieć, odwiedzając Ezaart?

Wiatrak stoi na naturalnym wzniesieniu piaszczystym, co było typowym rozwiązaniem konstrukcyjnym dla młynów tego typu w regionie — wywyższenie terenu pozwalało lepiej wykorzystać wiatr. Współrzędne geograficzne obiektu to w przybliżeniu 51,177° N, 5,082° E, w samym sercu przysiółka Ezaart. Dla osób zainteresowanych historią przemysłu wiatrakowego w Belgii oraz architekturą drewnianą typową dla Kempen, młyn stanowi autentyczny, wciąż użytkowany przykład tego typu budowli — rzadkość na tle wielu zachowanych jedynie jako martwe eksponaty wiatraków w regionie.

Najczęstsze pytania

Czy młyn w Ezaart wciąż działa? Tak, po restauracji w 1984 roku i kolejnych renowacjach (ostatnia w 2021 roku) młyn zachował sprawność funkcjonalną jako jedyny czynny wiatrak w gminie Mol.

Kto zbudował młyn? Wzniósł go w 1856 roku młynarz Karel Heylen z Geel.

Czy młyn ma status zabytku? Tak, jest chroniony prawnie od 23 czerwca 1960 roku.

Co się stało z młynem w 1957 roku? Został poważnie uszkodzony podczas silnej burzy 21 marca tego roku.