Molen van Larum, Geel

Molen van Larum to drewniany wiatrak typu „standerdmolen" (koźlak) stojący we wsi Larum, będącej częścią gminy Geel w belgijskiej prowincji Antwerpia. Przez dziesięciolecia był sercem lokalnej gospodarki, mieląc zboże dla okolicznych rolników, i do dziś pozostaje jednym z niewielu tak dobrze zachowanych zabytków techniki w regionie.

Kiedy powstał młyn?

Konstrukcję wzniesiono w 1846 roku, w bezpośrednim sąsiedztwie istniejącego już domu młynarza. Budowę prowadził Karel Van de Perre, który wcześniej, 28 sierpnia 1846 roku, uzyskał na nią formalną zgodę od Stałej Delegacji Prowincji Antwerpia — ówczesnego organu administracyjnego odpowiedzialnego za tego typu inwestycje. Sam fakt, że budowa wymagała urzędowego pozwolenia, pokazuje, jak uregulowana była działalność młynarska w XIX-wiecznej Belgii.

Jak zmieniał się młyn na przestrzeni lat?

Wiatrak nie funkcjonował w izolacji — około 1900 roku obok niego uruchomiono parowy młyn zbożowy, co było typową reakcją na rozwój technologii napędu mechanicznego w tamtym okresie. Wiele tradycyjnych wiatraków w Europie Zachodniej przestało wówczas być opłacalnych i popadało w ruinę, jednak Molen van Larum przetrwał.

Ostatnim czynnym młynarzem prowadzącym działalność zarobkową był Remi Swolfs. To on w 1973 roku sprzedał obiekt gminie Geel, co uchroniło budowlę przed rozbiórką lub dalszym niszczeniem — los, jaki spotkał wiele podobnych konstrukcji w regionie.

Czy młyn nadal działa?

Po przejęciu przez samorząd młyn przeszedł renowację i już w 1977 roku odzyskał zdolność do pracy. Od tego momentu obsługiwany jest przez wolontariuszy-młynarzy, a pierwszym z nich został sam Remi Swolfs — dawny zawodowy młynarz, który po sprzedaży obiektu pozostał związany z miejscem, tym razem w nowej roli. Taka kontynuacja, od pracy zarobkowej do społecznego zaangażowania, nadaje młynowi szczególne znaczenie w lokalnej pamięci.

Jaki status ochrony ma obiekt?

W 1992 roku Molen van Larum został oficjalnie uznany za zabytek i wpisany do rejestru jako chroniony widok wiejski razem z otaczającym go krajobrazem — co oznacza ochronę nie tylko samej budowli, ale i jej najbliższego otoczenia. Kolejna renowacja, która pozwoliła utrzymać młyn w dobrym stanie technicznym, miała miejsce w 2002 roku.

Co warto zobaczyć na miejscu?

Odwiedzający mogą podziwiać charakterystyczną konstrukcję koźlakową — typ wiatraka, w którym cała górna część wraz z mechanizmem obraca się wokół centralnego słupa (koźliska), by ustawić skrzydła w kierunku wiatru. To jedno z rozwiązań konstrukcyjnych typowych dla flamandzkiego młynarstwa wiejskiego, a fakt, że obiekt wciąż jest sprawny i obsługiwany przez wolontariuszy, pozwala zobaczyć proces mielenia zboża w praktyce, a nie tylko jako element ekspozycji muzealnej.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Molen van Larum? We wsi Larum, wchodzącej w skład gminy Geel, w prowincji Antwerpia w Belgii.

Kto zbudował młyn? Karel Van de Perre, na podstawie pozwolenia wydanego 28 sierpnia 1846 roku przez Stałą Delegację Prowincji Antwerpia.

Czy młyn wciąż działa? Tak — od 1977 roku jest obsługiwany przez wolontariuszy-młynarzy, a jego stan techniczny utrzymywano dzięki renowacjom, ostatniej w 2002 roku.

Jaki ma status ochrony? Od 1992 roku jest zabytkiem chronionym prawnie, razem z otaczającym go krajobrazem wiejskim.