Straalmolen

Straalmolen to zabytkowy młyn wodny stojący nad rzeką Grote Nete, w miejscu gdzie łączy się ona z Heiloop, na granicy dawnej gminy Olmen i Balen w belgijskiej prowincji Antwerpia. To jeden z najstarszych i najdłużej działających młynów w regionie – wzmianki o nim sięgają 1374 roku, gdy figurował jako własność panów na Olmen.

Jak młyn przetrwał wieki zawirowań?

Historia Straalmolen to w dużej mierze historia pożarów i odbudów. Młyn spłonął i został odbudowany w 1613 roku, a w połowie XVII wieku, w 1651 roku, rozbudowano go o dodatkowy młyn olejowy oraz młyn do mielenia kory dębowej, wykorzystywanej wówczas w garbarstwie. Dzięki tej rozbudowie Straalmolen stał się w drugiej połowie XVII wieku jednym z najbardziej dochodowych młynów na terenie dzisiejszej prowincji Antwerpia.

Pech jednak nie opuszczał tego miejsca – w 1696 roku młyn ponownie spłonął, ale odbudowano go jeszcze tego samego roku. Kolejny, tym razem całkowity pożar strawił obiekt w 1766 roku. Odbudowa nastąpiła rok później, w 1767 roku, choć tym razem bez towarzyszącego wcześniej młyna olejowego i korowego – ta część działalności nie została przywrócona.

Kto był właścicielem młyna?

Przez wieki Straalmolen zmieniał właścicieli wraz z lokalnymi rodami szlacheckimi. W XV wieku należał do przedstawiciela rodziny Van Bakhoven. W 1596 roku prawo do młyna (wraz z przynależnym mu władztwem) sprzedano rodzinie Damant, a wkrótce potem, w drodze dziedziczenia, przeszło ono na rodzinę Van Varick. Takie przechodzenie młyna z rąk do rąk było typowe dla obiektów tego typu w epoce ancien régime, gdy młyny bannalne stanowiły ważne źródło dochodu i prestiżu dla lokalnych panów feudalnych.

Jak zmieniała się konstrukcja młyna?

Pierwotnie Straalmolen był budowlą drewnianą, co zresztą tłumaczy, dlaczego padał ofiarą tak wielu pożarów. Stopniowo, przypuszczalnie od 1870 roku, zaczęto zastępować drewniane elementy konstrukcją murowaną. Przełomowym momentem była jednak dopiero pierwsza połowa XX wieku – w 1934 roku wzniesiono zupełnie nowy, murowany budynek młyna, a drewniane koło wodne podsiębierne zastąpiono nowocześniejszą turbiną wodną z żeliwnym przekładniami. Ta modernizacja pozwoliła młynowi utrzymać się jako działający zakład produkcyjny znacznie dłużej niż wiele podobnych obiektów w regionie, które w tym czasie kończyły swoją działalność.

Czy Straalmolen wciąż działa?

Tak – Straalmolen należy dziś do nielicznych młynów wodnych w Belgii, które wciąż działają na zasadach profesjonalnych, produkując mąkę zbożową. Jego wielowiekowa historia, ciągłość funkcjonowania mimo licznych katastrof oraz zachowana turbina z 1934 roku sprawiają, że jest to obiekt o dużym znaczeniu dla lokalnego dziedzictwa przemysłowego regionu Kempen.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Straalmolen? Młyn leży nad Grote Nete, przy ujściu Heiloop, na granicy dawnej gminy Olmen i miasta Balen w prowincji Antwerpia.

Ile lat liczy historia młyna? Pierwsze wzmianki o Straalmolen pochodzą z 1374 roku, co czyni go jednym z najstarszych tego typu obiektów w okolicy.

Dlaczego młyn tak często płonął? Pierwotna konstrukcja była drewniana, przez co była wyjątkowo podatna na pożary – młyn spłonął m.in. w 1613, 1696 i 1766 roku, za każdym razem był jednak odbudowywany.

Czy młyn nadal produkuje mąkę? Tak, Straalmolen wciąż działa jako profesjonalny młyn zbożowy, korzystając z turbiny wodnej zainstalowanej w 1934 roku.