Church of Saint Martin

Kościół Świętego Marcina w Zaventem to gotycki kościół parafialny wznoszący się w centrum miasta, którego korzenie sięgają XI–XII wieku. Choć dzisiejsza bryła świątyni w przeważającej mierze pochodzi z okresu późniejszych przebudów, dolna część wieży wciąż kryje w sobie romańską konstrukcję sprzed niemal tysiąca lat — to najstarszy zachowany fragment budowli i świadectwo ciągłości sakralnego użytkowania tego miejsca jeszcze przed końcem IX wieku, kiedy to region związano z kultem świętego Marcina z Tours jako patrona parafii.

Jak zmieniał się kościół na przestrzeni wieków?

Obecna, gotycka forma świątyni jest wynikiem gruntownych przebudów prowadzonych w XVI i XVII wieku. W 1567 roku znacząco wydłużono romańskie prezbiterium, dostosowując je do potrzeb rosnącej wspólnoty parafialnej. Kilkadziesiąt lat później, w latach 1599–1605, podwyższono wieżę kościelną i dodano do niej po dwa otwory dźwiękowe (tzw. galmgaty) z każdej strony — detal, który do dziś nadaje wieży charakterystyczny rytm w podziale elewacji.

Kolejny istotny etap rozbudowy przypadł na wiek XIX. W obliczu gwałtownie rosnącej liczby mieszkańców Zaventem, w 1862 roku fabryka kościelna zdecydowała o powiększeniu świątyni. Prace budowlane zrealizowano w latach 1863–1864, dodając neogotycką część, która pozwoliła pomieścić rosnącą parafię — dziś ta XIX-wieczna rozbudowa współistnieje z dużo starszym rdzeniem budowli, tworząc widoczną warstwową historię architektoniczną.

Co czyni ten kościół wyjątkowym miejscem na mapie sztuki?

Kościół Świętego Marcina zawdzięcza swoją międzynarodową rozpoznawalność przede wszystkim jednemu dziełu sztuki — obrazowi flamandzkiego malarza barokowego Antona van Dycka. Płótno przedstawia scenę znaną z legendy o świętym Marcinie: moment, w którym rzymski żołnierz dzieli się swoim płaszczem z zziębniętym żebrakiem. Obraz powstał około 1621 roku i należy do wczesnych prac artysty, tworzonych jeszcze w okresie, gdy van Dyck był bardzo młodym twórcą, dopiero budującym swoją pozycję w cieniu Rubensa. Dziś dzieło to uznawane jest za jeden z najcenniejszych zabytków malarstwa flamandzkiego przechowywanych w kościołach regionu i stanowi główny powód, dla którego świątynię odwiedzają miłośnicy sztuki z całej Europy.

Dlaczego kościół objęto ochroną konserwatorską?

Ze względu na wartość historyczną i architektoniczną, obejmującą zarówno średniowieczne relikty, jak i późniejsze warstwy przebudowy, kościół Świętego Marcina został wpisany do rejestru zabytków nieruchomego dziedzictwa 25 marca 1938 roku. Ochrona ta obejmuje całość struktury — od romańskiej podstawy wieży, przez gotyckie i neogotyckie elementy, po wystrój wnętrza.

Najczęstsze pytania

Czym jest kościół Świętego Marcina w Zaventem? To zabytkowy, gotycki kościół parafialny z romańskim rdzeniem sięgającym XI–XII wieku, położony w centrum Zaventem.

Jakie dzieło sztuki znajduje się w kościele? Obraz Antona van Dycka z około 1621 roku, przedstawiający świętego Marcina dzielącego się płaszczem z żebrakiem — jedno z wczesnych dzieł malarza.

Od kiedy kościół jest chroniony jako zabytek? Od 25 marca 1938 roku widnieje w rejestrze zabytków nieruchomego dziedzictwa.

Jaka jest najstarsza część budowli? Dolna część wieży, zachowana w formie romańskiej sprzed niemal tysiąca lat.