Cmentarz Schaerbeek

Cmentarz Schaerbeek to publiczna, bezwyznaniowa nekropolia należąca administracyjnie do gminy Schaerbeek, choć fizycznie leży poza jej granicami — na terenie sąsiedniej gminy Evere oraz części miejscowości Sint-Stevens-Woluwe, wchodzącej w skład gminy Zaventem we Flamandzkim Brabancie. Taki układ, rzadko spotykany w Belgii, wynika z historycznego rozdzielenia miejsca pochówku od centrum administracyjnego gminy, do której formalnie należy. Główne wejście na teren cmentarza znajduje się od strony Evere, przy Avenue Jules Bordet.

Cmentarz otwarto w 1952 roku, w okresie gdy władze Schaerbeek zdecydowały się na założenie nowego miejsca pochówku poza gęsto zabudowanym centrum miasta — typowe rozwiązanie dla powojennej urbanistyki, w której cmentarze komunalne przenoszono na obrzeża, bliżej terenów jeszcze niezabudowanych. Założenie nekropolii w tym miejscu wpisuje się w modernistyczne podejście do planowania przestrzennego, charakterystyczne dla Brukseli tamtego okresu, kiedy strefowanie funkcji miejskich (mieszkalnictwo, przemysł, tereny zielone i cmentarze) traktowano jako narzędzie porządkowania rozrastającej się aglomeracji.

Jako cmentarz bezwyznaniowy, Cmentarz Schaerbeek pełni funkcję miejsca pochówku dla mieszkańców gminy niezależnie od wyznania — to rozwiązanie zgodne z belgijską tradycją cmentarzy komunalnych, oddzielonych od cmentarzy parafialnych i otwartych dla wszystkich obywateli danej gminy. Zarządzanie terenem zakłada też pewien udział społeczności lokalnej w utrzymaniu przestrzeni, co odróżnia go od bardziej sformalizowanych, czysto administracyjnych nekropolii.

Charakterystyczną cechą tego miejsca jest bliskie sąsiedztwo z dwoma innymi cmentarzami — Cmentarzem Brukselskim (Cimetière de Bruxelles) oraz Cmentarzem Evere (Cimetière d'Evere). Te trzy nekropolie leżą blisko siebie na obszarze północno-wschodniej Brukseli, tworząc rozległy pas terenów cmentarnych, co bywa mylące dla odwiedzających — Cmentarz Schaerbeek bywa czasem błędnie utożsamiany z sąsiednimi cmentarzami, mimo że są to odrębne, samodzielnie zarządzane obiekty.

Lokalizacja cmentarza — na pograniczu regionu stołecznego Brukseli i Flamandzkiego Brabantu — sprawia, że jest to miejsce swoiście graniczne również pod względem administracyjnym: część działki leży w Regionie Stołecznym Brukseli, a część już w regionie flamandzkim, w gminie Zaventem. Taki podział terytorialny jest efektem historycznego rozwoju granic gmin w aglomeracji brukselskiej, gdzie tereny cmentarne często zakładano tam, gdzie było fizycznie możliwe znalezienie odpowiednio dużej, niezabudowanej działki, niezależnie od tego, do której jednostki administracyjnej formalnie należały.

Dla osób zainteresowanych historią urbanistyki Brukseli i sposobem, w jaki miasto radziło sobie z organizacją przestrzeni publicznej w okresie powojennym, Cmentarz Schaerbeek stanowi przykład praktycznego rozwiązania administracyjnego problemu — gmina o gęstej zabudowie centralnej znalazła miejsce na nekropolię poza własnymi granicami, we współpracy z sąsiednimi jednostkami terytorialnymi. Współrzędne geograficzne miejsca (50.869, 4.425) sytuują je w pasie zieleni na północny wschód od centrum Brukseli, w pobliżu lotniska Zaventem.

Najczęstsze pytania

Czy Cmentarz Schaerbeek znajduje się w gminie Schaerbeek? Nie — mimo nazwy, cmentarz administracyjnie należący do Schaerbeek fizycznie leży w gminie Evere oraz częściowo w Sint-Stevens-Woluwe (gmina Zaventem).

Kiedy powstał cmentarz? Cmentarz otwarto w 1952 roku.

Czy to cmentarz wyznaniowy? Nie, jest to cmentarz publiczny i bezwyznaniowy, dostępny dla wszystkich mieszkańców gminy.

Jakie inne cmentarze sąsiadują z tym miejscem? Bezpośrednio graniczy z Cmentarzem Brukselskim oraz Cmentarzem Evere — trzy nekropolie tworzą razem rozległy obszar cmentarny w tej części miasta.