Church of Saint Gall in Štolmíř

Kościół Świętego Gawła w Štolmíři to barokowa świątynia stojąca w dzielnicy Český Brod, miasta położonego w Czechach Środkowych niedaleko Kolína. To jeden z ciekawszych, choć wciąż mało znanych obiektów sakralnych w tym regionie – budowla imponuje rozmiarem i bogatym wnętrzem, mimo że z zewnątrz od lat zmaga się z zaniedbaniem.

Jak dotrzeć do kościoła?

Štolmíř leży w granicach administracyjnych Českiego Brodu, około godziny jazdy samochodem lub pociągiem na wschód od Pragi. Najwygodniej dojechać koleją do stacji Český Brod, a stamtąd krótkim spacerem lub lokalnym autobusem do samej dzielnicy. Kościół stoi w centralnym punkcie Štolmíře i jest widoczny z daleka dzięki charakterystycznej bryle z kopułą.

Co warto wiedzieć o historii budowli?

Obecny kościół powstał w latach 1710–1750 jako jednonawowa budowla barokowa. Za jego wzniesienie odpowiadał doświadczony murarz Kristián Minedum, znany z realizacji innych obiektów sakralnych w regionie środkowoczeskim. Fasada wejściowa została podzielona pilastrami, ozdobiona portalem i oknem, a całość wieńczy wolutowy szczyt – typowy element architektury barokowej tamtego okresu.

Co zobaczysz wewnątrz?

Wnętrze kościoła zaskakuje układem sklepień: prezbiterium nakryto sklepieniem eliptycznym, natomiast nad nawą główną wznosi się kopuła wsparta na pendentywach. To rozwiązanie konstrukcyjne nadaje wnętrzu przestrzenność rzadko spotykaną w niewielkich, wiejskich kościołach tego regionu.

Główny ołtarz pochodzi z okresu wczesnego baroku i datowany jest na 1688 rok. Obraz ołtarzowy przedstawiający świętego Gawła trafił do Štolmíře w 1756 roku – wcześniej znajdował się w klasztorze w Sázavie. Razem z obrazem do kościoła przewieziono także zabytkowe organy, zbudowane w tym samym 1688 roku przez cenionego budowniczego organów Hansa Heinricha Mundta, pierwotnie także dla klasztoru sázavskiego. Według lokalnych źródeł ołtarz w kościele świętego Gawła należy do jednych z najwyższych spotykanych w kościołach na terenie Czech, co czyni wnętrze wyjątkowym na tle regionu.

Warto pamiętać, że kościół od lat znajduje się w bardzo złym stanie technicznym. Mury i sklepienia pokrywają pęknięcia, drewniana więźba dachowa w dużej części uległa zniszczeniu wskutek nieszczelności pokrycia, a zachodnia fasada jest zagrożona stopniowym zawaleniem – część okien pozostaje bez szyb lub jest zabita deskami. Budynek był też wielokrotnie okradany. Mimo to nabożeństwa zostały przywrócone i odbywają się regularnie co drugą środę miesiąca o godzinie 18:00.

Kiedy przyjechać?

Ze względu na stan techniczny obiektu i ograniczone godziny otwarcia najlepiej zaplanować wizytę w dniu nabożeństwa lub wcześniej sprawdzić aktualne informacje w parafii rzymskokatolickiej w Českim Brodzie, do której kościół administracyjnie należy. Poza tymi terminami dostęp do wnętrza bywa utrudniony, jednak sama bryła kościoła i jego okolica są dostępne przez cały rok.

Najczęstsze pytania

Czy kościół w Štolmíři można zwiedzać codziennie? Nie – ze względu na zły stan techniczny i ograniczoną liczbę nabożeństw dostęp do wnętrza jest ograniczony do konkretnych terminów, najlepiej sprawdzić je wcześniej w miejscowej parafii.

Co jest największą atrakcją wnętrza? Kombinacja wczesnobarokowego ołtarza z 1688 roku, przeniesionego z klasztoru w Sázavie obrazu świętego Gawła oraz zabytkowych organów tego samego budowniczego i rocznika.

Do jakiej parafii należy kościół? Kościół jest częścią parafii rzymskokatolickiej w archidiecezji praskiej, administracyjnie związanej z Českim Brodem.

Czy w pobliżu są inne zabytki? Štolmíř jako dzielnica Českiego Brodu leży blisko historycznego centrum miasta, co pozwala połączyć wizytę przy kościele ze zwiedzaniem samego Českiego Brodu.