bell tower in Tuklaty

Zvonice v Tuklatech (dzwonnica w Tuklatech) to trzykondygnacyjna kamienna wieża stojąca na skalistym wzniesieniu nad stawem w północnej części wsi Tuklaty, w powiecie kolińskim w kraju środkowoczeskim. Sąsiednia miejscowość Tlustovousy to obecnie część tej samej gminy — stąd czasem pojawiają się obie nazwy przy opisie tego samego miejsca.

Skąd wzięła się ta wieża?

Budowla nie powstała jako dzwonnica, lecz jako wieża obronna dawnej tvrzy (średniowiecznego dworu warownego). Pierwsza pisemna wzmianka o miejscowej twierdzy pochodzi z 1400 roku, gdy wieża zwana „turis" figuruje jako siedziba Jeňka (Jana) z Čách — wzniesiono ją niedługo po 1385 roku. W XV wieku Tuklaty kilkukrotnie zmieniały właścicieli, a w 1428 roku, za rządów rodu Čečků z Pakoměřic, dwór odnotowano już jako opuszczony. Skalne wzniesienie z trzema stromymi zboczami i stawem u podnóża czyniło to miejsce naturalnie obronnym punktem w krajobrazie.

Jak dwór zamienił się w dzwonnicę?

Po ponad dwóch stuleciach ruiny nie rozebrano — po 1668 roku wieżę dawnego opuszczonego dworu przebudowano w duchu baroku, nadając jej nową funkcję dzwonnicy. To dość nietypowa historia jak na obiekt sakralny: zamiast budować od podstaw, wykorzystano solidne mury dawnej warowni. Do dziś zachowała się masywna, gruba kamienna konstrukja z wąskimi otworami strzelniczymi z czasów obronnych oraz barokowymi oknami dodanymi przy przebudowie — kontrast obu okresów jest dobrze widoczny na elewacji.

Co znajdziesz w środku i wokół wieży?

Pierwotnie w dzwonnicy wisiały trzy dzwony pochodzące z XVI i XVII wieku. Jeden z nich zniszczono w czasie I wojny światowej — pozostałe przetrwały do dziś jako świadectwo dawnego rzemiosła ludwisarskiego regionu. Wieża miała też epizod wojskowy: w maju 1945 roku posłużyła jako punkt obserwacyjny czeskiego ruchu oporu, co wpisuje ją w lokalną historię końca II wojny światowej.

Ciekawostką naukową jest rola wieży w geodezji — w 1819 roku posłużyła znanemu czeskiemu matematykowi, fizykowi i astronomowi Františkovi Ignácowi Kasianowi Halašce jako punkt podczas pierwszego historycznego pomiaru triangulacyjnego czeskich miast i wsi, wykonanego za pomocą morskiego sekstantu. To rzadki przykład, gdy niewielka wiejska budowla ma udokumentowany wkład w historię kartografii Czech.

Jak dotrzeć na miejsce?

Tuklaty leżą w powiecie kolińskim, niedaleko trasy między Pragą a Kolínem, co czyni okolicę wygodną do zwiedzania przy okazji wycieczki po środkowych Czechach. Wieża stoi na uboczu, na wzniesieniu nad stawem, więc warto zaplanować dojście pieszo od centrum wsi — teren jest nierówny ze względu na strome zbocza otaczające skałę. W bezpośrednim sąsiedztwie warto też zerknąć na kościół Narodzenia św. Jana Chrzciciela, który jest głównym zabytkiem sakralnym Tuklat.

Dla kogo jest to miejsce?

Zvonice w Tuklatech to punkt interesujący przede wszystkim dla miłośników średniowiecznej architektury obronnej i lokalnej historii — nie jest to duża atrakcja turystyczna z rozbudowaną infrastrukturą, lecz autentyczny relikt dawnego osadnictwa szlacheckiego regionu kolińskiego. Warto połączyć wizytę z innymi zabytkami okolicy, bo sama wieś Tuklaty (wraz z Tlustovousy) ma bogatą historię sięgającą XIII wieku.

Najczęstsze pytania

Czy zvonice w Tuklatech to oryginalna dzwonnica? Nie — pierwotnie była to wieża obronna średniowiecznej tvrzy, wzniesiona wkrótce po 1385 roku. Funkcję dzwonnicy nadano jej dopiero po 1668 roku, gdy przebudowano ją w stylu barokowym.

Dlaczego dwór został opuszczony? Twierdzę odnotowano jako opuszczoną już w 1428 roku, za czasów rodu Čečků z Pakoměřic, po kilkukrotnej zmianie właścicieli w niespokojnym XV wieku.

Jaką rolę odegrała wieża podczas wojny? W maju 1945 roku posłużyła jako punkt obserwacyjny czeskiego ruchu oporu, a wcześniej, w czasie I wojny światowej, stracono jeden z trzech historycznych dzwonów.

Czy Tuklaty i Tlustovousy to to samo miejsce? To dwie sąsiadujące miejscowości należące do tej samej gminy w powiecie kolińskim, dlatego dzwonnica bywa opisywana z odniesieniem do obu nazw.