Bílá skála (Žďárské vrchy)

Bílá skała to skalny grzbiet mrozowy w paśmie Žďárskich Wrchów na czeskiej Wysoczyźnie (Vysočina), jeden kilometr na wschód od znanego masywu Devět skal, przy niebieskim szlaku turystycznym prowadzącym w kierunku Křižánek. Formacja leży w katastrze wsi Sněžné na Moravě, w powiecie Žďár nad Sázavou.

Jak powstała Bílá skała?

Grań ma około 28 metrów wysokości i ciągnie się na długości mniej więcej 60 metrów. Powstała w wyniku wietrzenia mrozowego w epoce plejstocenu, kiedy cykliczne zamarzanie i rozmarzanie wody w szczelinach skalnych rozsadzało litą skałę na charakterystyczne bloki i grzędy. Zbudowana jest z migmatytowych gnejsów, co nadaje jej wyraźnie jaśniejszy odcień niż sąsiadującym skałom Devět skal — stąd zresztą wzięła się jej nazwa (dosłownie „Biała Skała").

Dlaczego to miejsce jest chronione?

Bílá skała ma status przyrodniczego pomnika (přírodní památka), ustanowionego w 1979 roku, obejmującego obszar 3,18 hektara. Ochronie podlega przede wszystkim stosunkowo nienaruszony wychodnia gnejsowa, która pełni funkcję miejsca gniazdowania rzadkich gatunków ptaków. Do 1957 roku gniazdował tu sokół wędrowny, dziś skała jest miejscem noclegowym i potencjalnym miejscem gniazdowania rosnącej populacji kruków w obrębie parku krajobrazowego. Nocą można usłyszeć głosy puszczyków i sów płomykówek, a w ciągu dnia charakterystyczne stukanie dzięcioła czarnego.

Czy można wejść na skałę?

Bílá skała nie jest udostępniona zwykłym turystom do swobodnego wchodzenia — ze względu na status przyrodniczy i wartość ornitologiczną wstęp na samą formację jest ograniczony. Wspinacze mogą jednak wchodzić na skałę w wyznaczonych oknach czasowych, poza sezonem lęgowym ptaków, po uzgodnieniu z lokalnym związkiem alpinistycznym.

Jak dotrzeć do Bílej skały?

Najwygodniejszym punktem wyjścia jest wieś Moravské Křižánky, skąd niebieski szlak turystyczny prowadzi do skały w około 30 minut marszu. Trasa łączy odcinek asfaltowej drogi z krótszym podejściem leśnymi ścieżkami, w sumie licząc około 2 kilometrów. Szlak jest dobrze oznakowany i nie wymaga specjalnego przygotowania kondycyjnego — to spokojny spacer przez typowy dla Žďárskich Wrchów las świerkowo-bukowy.

Najczęstsze pytania

Czy przy Bílej skale jest rozgledna lub punkt widokowy? Nie, w obrębie tego pomnika przyrody nie ma wieży widokowej ani oficjalnej platformy widokowej — atrakcją jest sama formacja skalna i otaczający ją las.

Czy w okolicy są inne warte zobaczenia miejsca? Tak, kilometr na zachód znajduje się masyw Devět skal, najwyższy szczyt Žďárskich Wrchów, do którego prowadzi ten sam system szlaków.

Czy skała nadaje się dla rodzin z dziećmi? Dojście od Moravských Křižánek jest łatwe i krótkie, jednak sama skała nie jest miejscem do wspinaczki rekreacyjnej — warto potraktować wyprawę jako spacer przyrodniczy, nie jako atrakcję do samodzielnego wspinania się dzieci.

Kiedy najlepiej odwiedzić Bílą skałę? Poza okresem lęgowym ptaków (najlepiej jesienią lub wiosną przed sezonem lęgowym) można liczyć na większą szansę usłyszenia lub zaobserwowania miejscowej awifauny bez ryzyka jej płoszenia.