Meandry Svratky u Milov

Meandry Svratky u Milov to przyrodniczy rezerwat obejmujący odcinek górnego biegu rzeki Svratky, rozciągający się od miejscowości Moravské Křižánky, przez Milovy, aż po początek České Milovy w powiecie Žďár nad Sázavou na Wysoczyźnie Czesko-Morawskiej. Obszar chroniony zajmuje niespełna 61 hektarów i leży na wysokości 590–603 m n.p.m., na terenie kadastrów České Milovy, Moravské Křižánky i Sněžná.

Dlaczego rzeka tworzy tu tyle zakoli?

W płaskiej, podmokłej kotlinie milovskiej, na północ od stawu Milovský, Svratka traci impet i zaczyna silnie meandrować — na dystansie niespełna dwóch kilometrów tworzy gęstą sieć zakoli, która w wielu innych miejscach Europy Środkowej dawno zniknęła pod wpływem regulacji rzek. To właśnie ten rzadko zachowany, naturalny układ meandrów między Křižánkami a Milovami jest głównym powodem objęcia terenu ochroną. Szeroko rozwarta dolina rzeki w tym miejscu nie przypomina typowego, wciosowego biegu górskich potoków Vysočiny — tu woda płynie leniwie, tworząc starorzecza, zakola i podmokłe łąki.

Co rośnie i żyje w tym rezerwacie?

Rezerwat chroni mozaikę siedlisk wodnych i podmokłych: zbiorowiska roślinności wodnej (makrofitów) wód płynących i stojących, roślinność namulisk, szuwary wysokoturzycowe, niewapienne mechowiska, torfowiska przejściowe oraz podmokłe łąki ostrożeniowe, a także towarzyszące im zbiorowiska leśne doliny rzecznej. Ta różnorodność siedlisk sprawia, że na stosunkowo niewielkim obszarze przetrwały gatunki, które w innych częściach krajobrazu Vysočiny dawno ustąpiły miejsca intensywnemu rolnictwu i regulacjom cieków wodnych.

Wśród chronionych zwierząt można tu spotkać m.in. perkoza rdzawoszyjego, kukułkę, kszyka, gatunki motyli, krętogłowa oraz żmiję zygzakowatą. Obecność tak wymagających gatunków ptaków wodno-błotnych i owadów świadczy o dobrym stanie zachowania mokradeł i starorzeczy wzdłuż rzeki.

Gdzie dokładnie leży ten obszar?

Meandry znajdują się w gminie Křižánky, w powiecie Žďár nad Sázavou, w kraju Vysočina, w miejscu o współrzędnych geograficznych zbliżonych do 49,671°N, 16,091°E. Teren jest częścią szerszego systemu ochrony przyrody Wysoczyzny Czesko-Morawskiej, gdzie doliny rzeczne z zachowanymi meandrami należą do rzadkości.

Najczęstsze pytania

Czy przez rezerwat prowadzi szlak turystyczny? Teren leży w pobliżu popularnych tras pieszych łączących Milovy, Křižánky i České Milovy — okolice stawu Milovský i doliny Svratky są chętnie odwiedzane przez turystów pieszych i rowerowych korzystających z sieci szlaków Vysočiny.

Czym różnią się meandry od zwykłego biegu rzeki? Meander to naturalny, silnie wygięty zakręt koryta rzeki, powstający tam, gdzie spadek terenu jest niewielki, a rzeka płynie przez płaską dolinę. W przypadku Svratky u Milov taki układ przetrwał w niemal nienaruszonej formie, co dziś jest rzadkością na skanalizowanych i uregulowanych rzekach środkowej Europy.

Dlaczego ten obszar objęto ochroną? Głównym celem ochrony jest zachowanie unikatowego, naturalnego przebiegu koryta rzeki wraz z towarzyszącymi mu siedliskami mokradłowymi i związaną z nimi rzadką fauną i florą, które w dolinach uregulowanych rzek praktycznie zanikły.