Antonio Zozaya

Antonio Zozaya to niewielki pomnik pamiątkowy w Madrycie – kamienna tablica z brązowym reliefem przedstawiającym twarz hiszpańskiego dziennikarza i pisarza, wmurowana w fasadę budynku przy Plaza del General Vara de Rey, w samym sercu dzielnicy Embajadores.

Kim był Antonio Zozaya?

Antonio Zozaya y You (Madryt, 1859 – Meksyk, 1943) był hiszpańskim dziennikarzem, prawnikiem i publicystą. Swoje kroniki publikował głównie na łamach madryckich dzienników „El Liberal" i „La Libertad", a w polityce zapisał się jako jeden ze współzałożycieli partii Izquierda Republicana. Był postacią cenioną w środowisku literackim i publicystycznym Madrytu pierwszej połowy XX wieku, a jego śmierć na emigracji w Meksyku wiąże się z losem wielu hiszpańskich republikanów po wojnie domowej.

Gdzie znajduje się pomnik?

Tablica stoi na fasadzie budynku pod numerem 14 na obecnej Plaza del General Vara de Rey. To niewielki plac przy słynnym targu staroci El Rastro, w dzielnicy Embajadores, w samym centrum Madrytu (Centro). Historia tego miejsca jest ciekawsza niż sam pomnik: plac nazywano wcześniej Cerrillo del Rastro, a w 1929 roku, w hołdzie dla pisarza, przemianowano go na Plaza de Antonio Zozaya. Nazwa nie przetrwała długo – w 1941 roku, już w innych okolicznościach politycznych, plac otrzymał obecną nazwę, na cześć generała Vara de Rey. Tablica z podobizną Zozayi pozostała jednak na miejscu i przypomina o wcześniejszym patronie tej przestrzeni.

Co zobaczysz na miejscu?

Sama tablica jest skromna: kamienna płyta z brązowym reliefem przedstawiającym profil Zozayi. Wykonał ją Santiago Rodríguez Bonome, młody wówczas galicyjski rzeźbiarz (1901–1995), który podjął się pracy bezpłatnie – koszty materiałów pokryła zbiórka publiczna zorganizowana przez środowisko literackie Madrytu w 1927 roku. To właśnie ta inicjatywa doprowadziła do nadania placowi nazwy Zozayi dwa lata później. Warto zwrócić uwagę na kontekst miejsca – kilkadziesiąt metrów dalej rozciąga się El Rastro, najstarszy i największy targ pchli w Madrycie, działający w każdą niedzielę i święta od średniowiecza po dziś dzień.

Jak dotrzeć?

Plaza del General Vara de Rey leży w spacerowej odległości od stacji metra La Latina i Puerta de Toledo (obie na linii 5), z których dojście zajmuje kilka minut. Dzielnica Embajadores jest też dobrze skomunikowana autobusami miejskimi kursującymi wzdłuż Ronda de Toledo i Calle de Toledo. Ze względu na wąskie, historyczne uliczki najwygodniej poruszać się tu pieszo – to zresztą typowy sposób odwiedzania El Rastro i okolic.

Kiedy przyjechać?

Tablicę można obejrzeć przez cały rok, w każdej godzinie – to element fasady budynku, dostępny bez ograniczeń i bezpłatnie. Najlepiej połączyć wizytę z niedzielnym spacerem po targu El Rastro (czynny od rana do wczesnego popołudnia), kiedy cała okolica żyje najintensywniej. W dni powszednie plac jest znacznie spokojniejszy, co ułatwia dokładne obejrzenie samej tablicy.

Najczęstsze pytania

Czy wstęp jest płatny? Nie. Tablica znajduje się na fasadzie budynku przy publicznym placu i jest dostępna do obejrzenia bezpłatnie, bez żadnych ograniczeń godzinowych.

Dlaczego plac nie nosi już nazwiska Zozayi? Plac przemianowano w 1927 roku na cześć pisarza, ale w 1941 roku, w odmiennym klimacie politycznym, nadano mu nazwę Plaza del General Vara de Rey. Sama tablica pamiątkowa przetrwała jednak na fasadzie do dziś.

Czy warto łączyć wizytę z targiem El Rastro? Tak, to najlepsza opcja – targ znajduje się dosłownie kilka kroków od tablicy i odbywa się co niedzielę oraz w święta, co czyni wizytę wygodną i naturalnie wpisaną w spacer po dzielnicy Embajadores.

Jak długo trwa zwiedzanie? To niewielki obiekt, obejrzenie samej tablicy zajmuje kilka minut, ale warto zostać dłużej i poznać historyczny kontekst placu oraz sąsiadującego targu staroci.