Stolperstein dedicated to Rubén Tabares Hernándes

Stolperstein poświęcony Rubénowi Tabaresowi Hernándesowi to mosiężny kamień pamięci wmurowany w chodnik przy ulicy Carlos Arniches w madryckiej dzielnicy Embajadores (Lavapiés), w samym centrum Madrytu. Przypomina losy młodego madrytczyka deportowanego przez Niemców do nazistowskiego obozu koncentracyjnego podczas II wojny światowej.

Kim był Rubén Tabares Hernández?

Rubén Tabares Hernández urodził się 23 marca 1919 roku w Santa Cruz de Tenerife na Wyspach Kanaryjskich. Był synem Tomása Tabaresa Montesa de Oca, drukarza, i Anicety Luisy Hernández Plasencii, miał też młodszą siostrę Yolandę. Około 1934–1935 roku rodzina przeniosła się do Madrytu i zamieszkała przy ulicy Carlos Arniches. Gdy w lipcu 1936 roku wybuchła hiszpańska wojna domowa, Rubén miał 17 lat i był uczniem.

Po zwycięstwie wojsk Francisca Franco musiał opuścić Hiszpanię. Uciekł do Francji, gdzie w sierpniu 1940 roku znalazł się wśród hiszpańskich uchodźców w obozie Les Alliers pod Angoulême, na terenie kontrolowanym wówczas przez Niemców i władze Vichy. 20 sierpnia 1940 roku Niemcy deportowali z tego obozu pociągiem 927 hiszpańskich uchodźców. Tabares trafił do obozu koncentracyjnego Mauthausen w Austrii, dokąd przybył 24 sierpnia 1940 roku i otrzymał numer więźniarski 3829. 24 stycznia 1941 roku został przeniesiony do podobozu Gusen, gdzie nadano mu numer 9726. Zmarł tam 1 maja 1942 roku, w wieku 23 lat — jako oficjalną przyczynę śmierci podano infekcję jelitową, choć w dokumentacji obozowej rzeczywiste okoliczności śmierci więźniów były często zatajane lub fałszowane.

Co oznacza kamień Stolperstein?

Stolperstein, czyli „kamień, o który się potyka", to niewielka mosiężna tabliczka wmurowywana w bruk przed ostatnim znanym miejscem zamieszkania ofiary nazizmu. W Madrycie takie kamienie upamiętniają hiszpańskich republikanów, którzy po wojnie domowej trafili do niemieckich obozów koncentracyjnych — ich losy długo pozostawały w Hiszpanii słabo znane. Kamień poświęcony Rubénowi Tabaresowi Hernándesowi jest częścią tej sieci pamięci rozlokowanej w kilku punktach dzielnicy Centro.

Jak dotrzeć na miejsce?

Kamień znajduje się na chodniku przy ulicy Carlos Arniches, w tkance starego Lavapiés, kilka minut piechotą od stacji metra Puerta de Toledo lub Embajadores (linia 3 i 5). To gęsto zabudowana, mieszkalna okolica — warto iść pieszo, bo w pobliżu znajdują się kolejne stolpersteiny poświęcone innym mieszkańcom dzielnicy deportowanym w tym samym okresie.

Co zobaczysz na miejscu?

Sam kamień jest niewielki — to mosiężna płytka wpuszczona w poziom chodnika, z wygrawerowanym imieniem i nazwiskiem, datą urodzenia, datą i miejscem deportacji oraz datą śmierci. Nie ma tu pomnika w tradycyjnym sensie — to celowo skromna forma pamięci, pomyślana tak, by przechodnie natrafiali na nią przypadkiem, w codziennym rytmie ulicy, i zatrzymywali się na chwilę refleksji.

Kiedy przyjść?

Miejsce jest dostępne przez cały rok, w dowolnych godzinach — to fragment chodnika w otwartej przestrzeni miejskiej. Najlepsza jest pora dzienna, kiedy światło pada na mosiężną powierzchnię i tabliczkę łatwiej odczytać. Dobrym momentem na odwiedziny jest 27 stycznia, Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu, kiedy w Madrycie odbywają się okolicznościowe spacery pamięci po trasie stolpersteinów.

Najczęstsze pytania

Czy to jest grób Rubéna Tabaresa Hernándesa? Nie. Zginął w obozie Gusen w Austrii, a kamień w Madrycie oznacza miejsce, w którym mieszkał przed wojną — to symboliczny znak pamięci, nie miejsce pochówku.

Dlaczego kamień znajduje się właśnie w Madrycie, a nie w Austrii? Stolpersteiny wmurowuje się przy ostatnim adresie zamieszkania ofiary, nie przy miejscu śmierci. Dla Tabaresa tym adresem była ulica Carlos Arniches w Madrycie.

Ile jest podobnych kamieni w Madrycie? W dzielnicy Centro znajduje się kilkanaście stolpersteinów poświęconych mieszkańcom deportowanym do niemieckich obozów — tworzą razem trasę pamięci, którą można przejść pieszo w ciągu jednego popołudnia.

Czy trzeba płacić za wstęp? Nie, kamień znajduje się w przestrzeni publicznej i jest dostępny bezpłatnie, bez ograniczeń godzinowych.